Yöntemler, Riskler, Gizli Kusurlar ve Maliyet Rehberi
ABYC standartlarına göre tekne tesisat sörveyi nasıl yapılır? Su altı vanaları, yakıt hattı, sintine, tatlı su, kanalizasyon ve gazlı tesisat kontrolü — gizli kusurlar, risk seviyeleri ve onarım maliyetleriyle kapsamlı rehber.
Tekne tesisatı; yakıt, su, atık, gaz ve sintine sistemlerinden oluşan, görünmez ama hayat kurtaran ya da can alan bir altyapıdır. Bir yakıt hattındaki gevşek rakord, dolaplara sinmiş gaz kaçağı ya da tutulmuş bir deniz suyu vanası — bunların tamamı dışarıdan görülmez, standart bir göz taramasıyla tespit edilemez ve yıllarca fark edilmeden büyüyebilir.
ABYC (American Boat and Yacht Council) standartları, bu sistemlerin nasıl kurulacağını, hangi malzemelerin kullanılacağını ve nasıl denetleneceğini tanımlayan uluslararası kabul görmüş teknik çerçevedir. Türkiye ve Avrupa’daki profesyonel sörveyörlerin büyük bölümü bu standartları temel referans olarak kullanmaktadır.
Bu makalede ABYC standartları çerçevesinde tekne tesisat sörveyi sürecini başından sonuna ele alıyor; her sistemin nasıl incelendiğini, hangi kusurların gizlendiğini, risk seviyelerini ve gerçek onarım maliyetlerini ayrıntılı biçimde paylaşıyoruz.
ABYC Standartları Nedir ve Neden Önemlidir?
ABYC, 1954 yılından bu yana küçük deniz araçlarının tasarım, inşaat, donanım ve bakım standartlarını belirleyen ABD merkezli, uluslararası kabul görmüş bir kuruluştur. Avrupa’da ISO 10087 ve CE direktifleri paralel bir çerçeve sunsa da ABYC standartları teknik derinlik açısından sektörde referans niteliğindedir.
Tesisat sörveyiyle doğrudan ilgili temel ABYC standartları şunlardır:
- ABYC H-1: Yakıt sistemleri (dizel)
- ABYC H-2: LPG (sıvılaştırılmış petrol gazı) sistemleri
- ABYC H-3: CNG (sıkıştırılmış doğal gaz) sistemleri
- ABYC H-22: Benzinli yakıt sistemleri
- ABYC H-23: Sintine pompalama sistemleri
- ABYC H-24: Kanalizasyon sistemleri
- ABYC H-27: Su sistemleri
- ABYC H-33: Seacocks ve vana gereksinimleri
- ABYC P-1: Egzoz sistemleri
Bu standartlar; doğru malzeme seçimini, bağlantı tiplerini, minimum et kalınlıklarını, koruyucu kaplamaları ve bakım aralıklarını tanımlar. Sörveyör sahada bu kriterleri gözlemlenebilir kanıtlarla test eder.
Tesisat Sörveyinin Kapsamı
Tekne tesisat sörveyi altı ana sistemi kapsar:
- Deniz suyu giriş-çıkış sistemi (seacocks ve su altı bağlantıları)
- Yakıt sistemi (tank, hat, bağlantılar, havalandırma)
- Tatlı su sistemi (depo, pompa, hat, arıtma)
- Sintine sistemi (pompalar, sensörler, deşarj)
- Atık su / kanalizasyon sistemi (holding tank, macerator, deşarj)
- Gaz tesisatı (LPG / CNG tank, regülatör, dedektör, hat)
Bu sistemlerin her biri ayrı risk profili taşır ve ayrı inceleme yöntemi gerektirir.
1. Deniz Suyu Giriş-Çıkış Sistemi (Seacocks)
ABYC H-33 Gereksinimleri
ABYC H-33 standardına göre su hattının altında kalan her gövde geçişinde onaylı bir vana bulunması zorunludur. Bu vana; bakır alaşım (bronz, korozyon dayanımlı pirinç) ya da ABYC onaylı malzemeden üretilmiş, elle tek hareketle açılıp kapatılabilir ve güverte üstünden erişilebilir olmalıdır.
Sörvey Yöntemi
Görsel tespit: Her seacock bulunur ve fiziksel olarak doğrulanır. Bazı teknelerde gövde geçişleri erişimi zorlaştıracak şekilde kaplanmış, dolapların arkasında gizlenmiş ya da tamamen erişilemez hale getirilmiştir. ABYC H-33, her vananın kolayca erişilebilir olmasını zorunlu kılar.
İşlevsellik testi: Her vana elle açılıp kapatılır. Serbest hareketi değerlendirilir. 90 derecelik çevirme hareketi tek elde tamamlanabilmeli ve belirgin bir dirençle karşılaşılmamalıdır. Tutulmuş vana; güçle döndürülürse kırılabilir, dönmüyorsa acil durumda işe yaramaz.
Dezincification kontrolü: Bronz vanalar uzun vadede dezincification sürecine girebilir — çinko içeriğinin ayrışmasıyla malzeme gözenekli ve kırılgan hale gelir. Yüzeyin pembe-kırmızı tona dönmesi ve parmakla bastırıldığında ufalanma hissi bu durumun belirgin göstergesidir.
Gövde geçiş flanşı: Vananın gövdeyle birleştiği flanş bölgesinde çatlak, korozyon ya da epoksi onarım izi aranır. Bu bölgenin bütünlüğü, gövde geçişinin su sızdırmazlığını doğrudan belirler.
ABYC uyumsuzluk tespiti: Plastik vanalar (PVC ball valve gibi), yetersiz kesitli hortum bağlantıları ya da gövde geçişi olmayan serbest delikler ABYC H-33’ü açıkça ihlal eder.
Risk seviyeleri:
- Tutulmuş vana: 🔴 Kritik
- Dezincification: 🔴 Kritik
- Erişilemez vana: 🟠 Önemli
- Plastik vana kullanımı: 🔴 Kritik
Onarım maliyeti:
- Seacock değişimi: 200 – 600 Euro / adet
- Gövde geçiş flanşı onarımı: 400 – 1.200 Euro
2. Yakıt Sistemi
ABYC H-1 (Dizel) Gereksinimleri
Dizel yakıt sistemi görece daha az yangın riski taşısa da sızıntı, korozyon ve yakıt kirliliği sorunları açısından ayrıntılı inceleme gerektirir.
Tank malzemesi ve konumu: ABYC H-1, yakıt tanklarının onaylı malzemeden (paslanmaz çelik, alüminyum alaşım ya da fiberglas) yapılmasını ve yakıt buharının birikmesini önleyecek şekilde havalandırılmasını zorunlu kılar.
Dolum ağzı ve havalandırma: Yakıt dolum ağzı su geçirmez contaya sahip olmalı ve dolum sırasında yakıt dışarı taşmamalıdır. Havalandırma hattı, yakıt buharını açık havaya taşımalı ve geri dönüş engeli (anti-siphon valve) içermelidir.
Yakıt hattı malzemesi ve bağlantılar: ABYC H-1, yakıt hatlarının USCG onaylı marine-grade hortum ya da sert boru (paslanmaz çelik, bakır) olmasını şart koşar. Ev tipi hortum ya da standart lastik hortum kabul edilemez.
Yakıt filtresi: Birincil ve ikincil yakıt filtrelerinin varlığı, erişilebilirliği ve son değişim tarihi sorgulanır. Koyu renk filtre elemanı ciddi tank kirliliğine işaret eder.
Sörvey Yöntemi
Sörveyör tüm yakıt hattını tanktan motora kadar izler. Her bağlantı noktası, hortum klipsi ve sert boru bölümü tek tek görsel olarak incelenir. Sızıntı tespiti için kağıt havlu testi uygulanabilir: hortum bağlantısı altına kağıt tutularak yakıt izi aranır.
Tank korozyon kontrolü: Erişim kapağı açılarak tank iç yüzeyi gözlemlenir. Pas, tortu ve su birikintisi aranır. Metal parçacık içeren koyu renk dizel, enjektör hasarının habercisidir.
Yakıt havalandırma hattı: Havalandırma hattının ucu gövde dışına yönlendirilmiş ve duman deflektörüyle donatılmış olmalıdır. Havalandırma ucunun motor girişine yakın ya da kapalı bir kompartmana açılması ABYC ihlalidir.
Gizli kusurlar:
- Tank içi korozyon ve tortu (görsel erişim olmadan fark edilmez)
- Eski hortum bağlantılarındaki mikro sızıntılar
- Anti-siphon valve arızası
Risk seviyesi:
- Yakıt sızıntısı: 🔴 Kritik (yangın riski)
- Tank korozyonu: 🟠 Önemli
- ABYC uyumsuz hortum: 🟠 Önemli
Onarım maliyeti:
- Yakıt filtresi değişimi: 80 – 200 Euro
- Yakıt hattı yenileme: 400 – 1.500 Euro
- Tank temizliği: 500 – 1.500 Euro
- Tank değişimi: 3.000 – 8.000 Euro
3. LPG / CNG Gaz Tesisatı
ABYC H-2 ve H-3 Gereksinimleri
Gaz sistemi, tekne tesisatı içinde en yüksek risk taşıyan bileşendir. LPG (bütan/propan karışımı) havadan ağırdır — sızıntı halinde sintineye çöker, birikir ve küçük bir kıvılcımla patlama yaratır. ABYC H-2 bu nedenle son derece sıkı gereksinimler tanımlamıştır.
Onaylı tüp ve depo koşulları: Gaz tüpleri; havalandırılmış, sızdırmaz ve deşarjı gövde dışına yönlendirilmiş izole bir bölmede (gas locker) muhafaza edilmelidir. Bu bölme diğer yaşam alanlarından tamamen izole edilmeli, içine gaz sızdığında bölme tabanından gövde dışına kendiliğinden akmalıdır.
Regülatör ve basınç kontrolü: İki aşamalı regülatör kullanımı tavsiye edilir. Birinci aşama yüksek basıncı düşürür, ikinci aşama kullanım basıncına getirir. Tek aşamalı sistemlerde aşırı basınç riski artar.
Hortum ve boru tipi: LPG’ye dayanıklı, ABYC onaylı flexible hortum kullanılmalıdır. Sert bakır boru tercih edilen malzemedir; evsel gazda kullanılan tip hortumlar kabul edilemez.
Solenoid vana: ABYC H-2, herhangi bir kaynaktan beslenen ocak, fırın ya da şofben kullanımı öncesinde akışı manuel olarak kontrol eden bir solenoid vana bulunmasını şart koşar. Ocak açılmadığında gaz hattı otomatik olarak kapalı olmalıdır.
Gaz dedektörü: Sintine seviyesinde, gaz toplanabilecek en düşük noktaya monte edilmiş onaylı gaz alarm dedektörü zorunludur. Dedektörün alarma bağlı olması ve güç kesildiğinde kapanan solenoid vanaya entegrasyonu gerekir.
Sörvey Yöntemi
Gaz locker incelemesi: Tüp bölmesinin tabanı toprağa açılıp açılmadığı kontrol edilir. Bölme tabanı su sızdırmazlığı ve deşarj yönü gözlemlenir. Tüp bağlantısı ve regülatör görsel olarak incelenir.
Gaz sızıntı testi: Bütün bağlantı noktaları köpük solüsyonu (sıvı sabun) ile test edilir. Kabarcık oluşması sızıntı kanıtıdır. Daha hassas tespitte elektronik gaz dedektörü kullanılır.
Hat sürekliliği: Gaz hattı tüp bölmesinden tüm tüketim noktalarına izlenir. Gizlenmiş bağlantı noktaları, erişilemeyen bölümler ve eski esnek hortumlar değerlendirilir.
Solenoid vana testi: Vananın elektriksel çalışması ve manuel kapatma kapasitesi test edilir.
Gaz dedektörü testi: Test gazıyla ya da belirlenmiş test prosedürüyle dedektörün alarm verip vermediği ve solenoid vanayı kapatıp kapatmadığı doğrulanır.
Gizli kusurlar:
- Görsel olarak sağlam görünen eski esnek hortumda mikro gözenek sızıntısı
- Solenoid vana devre dışı ya da bypass edilmiş
- Gaz dedektörü güçten kesilmiş ya da pili bitmiş
- Gaz locker tabanının sintineye açılması (ABYC açık ihlali)
Risk seviyesi:
- Gaz sızıntısı: 🔴 Ölümcül tehlike
- Solenoid yokluğu: 🔴 Kritik
- Dedektör arızası: 🔴 Kritik
- Uygunsuz gaz locker: 🔴 Kritik
Onarım maliyeti:
- Gaz hattı yenileme: 500 – 2.000 Euro
- Solenoid vana kurulumu: 300 – 700 Euro
- Gaz dedektörü + entegrasyon: 200 – 500 Euro
- Gaz locker yeniden tasarımı: 800 – 2.500 Euro
4. Tatlı Su Sistemi
ABYC H-27 Gereksinimleri
ABYC H-27, tatlı su sisteminin malzeme güvenliğini, basınç toleranslarını ve bakteri (özellikle Legionella) riskini azaltmaya yönelik gereksinimlerini belirler.
Tank malzemesi: Tatlı su tankları; gıda güvenli plastik, paslanmaz çelik ya da özel kaplı alüminyumdan yapılmalıdır. Fiberglas tanklar iç kaplama kalitesi açısından ayrıca değerlendirilir.
Basınç pompası: Su pompasının çalışma basıncı ve akışı test edilir. Pompa otomatik olarak devreye girebilmeli ve belirlenen basınca ulaşınca durabilmelidir.
Hat materyali: PEX, PE veya onaylı marine su hortumu kullanılmalıdır. Konnektör ve klemens tipi basınç gereksinimlerine uygun olmalıdır.
Isıtma sistemi: Su ısıtıcı (calorifier) bağlantıları, termostat çalışması ve termostatik karıştırma vanası (scalding önleme) değerlendirilir.
Watermaker (su arıtma): Varsa ters osmoz su arıtma sistemi; membran durumu, pompa performansı ve çıkış su kalitesi açısından değerlendirilir.
Sörvey Yöntemi
Tüm musluklar açılarak su basıncı ve sürekliliği test edilir. Tank dolum ağzı, havalandırma ve seviye göstergesi incelenir. Sıcak su sistemi çalıştırılarak ısıtma süresi ve maksimum sıcaklık değerlendirilir.
Tank iç muayenesi: Erişim kapağı açılarak tank iç yüzeyi gözlemlenir. Biyofilm oluşumu (sümüksü tabaka), kireç birikimi ve renk değişimi aranır.
Hortum ve bağlantı muayenesi: Tüm erişilebilir hortum bağlantıları tek tek gözlemlenir. Islak yüzey ya da nem izi aktif sızıntıya işaret eder.
Gizli kusurlar:
- Tank içi biyofilm — görünmez ama sağlık riski oluşturur
- Eski hortumların klips altından sızması
- Kabin içi gizli bağlantı noktalarında nem birikimi
Risk seviyesi:
- Biyofilm ve bakteri: 🟠 Sağlık riski
- Hortum sızıntısı: 🟠 Önemli
- Pompa arızası: 🟡 Bakım
Onarım maliyeti:
- Tank temizliği ve dezenfeksiyon: 200 – 500 Euro
- Hortum yenileme: 300 – 900 Euro
- Su pompası değişimi: 200 – 500 Euro
- Watermaker membran değişimi: 400 – 1.200 Euro
5. Sintine Sistemi
ABYC H-23 Gereksinimleri
Sintine sistemi; tekne içinde biriken suyu dışarı pompalayan kritik güvenlik altyapısıdır. ABYC H-23, sintine pompa kapasitesini, otomatik çalışma gereksinimlerini ve deşarj kanallarını düzenler.
Pompa kapasitesi: Teknenin boyutuna göre minimum pompalama kapasitesi tanımlanmıştır. Yetersiz kapasiteli pompa, hızlı su girişinde teknenin zamanında tahliyesini sağlayamaz.
Otomatik şamandıra: Sintine pompası; su belirli seviyeye ulaştığında otomatik olarak devreye girmelidir. Manuel anahtar ek kontrol sağlar; ancak otomatik sistem birincil güvencedir.
Deşarj hattı: Sintine deşarj hattı su hattının üzerinden geçmeli ve geri dönüş engeli (anti-siphon loop) içermelidir. Su hattının altına inen hat, motorun durması durumunda geri sifon yaparak tekneyi doldurabilir.
Sintine kirliliği: Sintine suyunda yağ birikintisi hem çevre kirliliği riski hem de yakıt ya da yağ sızıntısının işaretidir.
Sörvey Yöntemi
Sintine bölmesi elle ya da el feneriyle incelenir. Sintine pompası manuel olarak çalıştırılır ve debi kontrol edilir. Otomatik şamandıra simüle testine tabi tutulur (şamandıra elle kaldırılarak pompanın devreye girip girmediği test edilir).
Deşarj hattı kapı geçişine kadar takip edilir. Anti-siphon loop varlığı ve doğru konumlandırması doğrulanır.
Gizli kusurlar:
- Şamandıranın tutulmuş ya da devre dışı bırakılmış olması
- Deşarj hattında anti-siphon loop yokluğu
- Sintine pompasının devreden çıkarılmış (bypass edilmiş) olması
- Sintinede yağ birikintisi — aktif sızıntıyı gizler
Risk seviyesi:
- Devre dışı otomatik sintine: 🔴 Kritik
- Anti-siphon loop yokluğu: 🔴 Kritik
- Yağlı sintine: 🟠 Önemli
Onarım maliyeti:
- Sintine pompası değişimi: 200 – 600 Euro
- Şamandıra değişimi: 80 – 200 Euro
- Deşarj hattı yenileme: 300 – 800 Euro
6. Atık Su / Kanalizasyon Sistemi (MSD)
ABYC H-24 Gereksinimleri
Marine Sanitation Device (MSD) olarak adlandırılan atık su sistemi, hem sağlık hem de çevre mevzuatı açısından kritik bir bileşendir. ABYC H-24, holding tank kapasitesini, deşarj valflerini ve koku yalıtımını düzenler.
Holding tank: Pek çok bölgede kirli su doğrudan denize deşarj edilemez; holding tank’ta biriktirilmeli ve karadaki atık kabul tesisine ya da 3 deniz mili ötesine boşaltılmalıdır. Tank kapasitesi kullanım süresiyle orantılı olmalıdır.
Y-valf (yönlendirme vanası): Tuvalet çıkışını holding tank ya da denize doğrudan deşarj arasında yönlendiren Y-valf, yasal kısıtlamalı bölgelerde holding tank yönünde kilitlenmelidir.
Koku yalıtımı: Holding tank havalandırma hattı koku filtresine (karbon filtreli) sahip olmalı ve kabin içine koku sızdırmayacak şekilde tasarlanmalıdır.
Sörvey Yöntemi
Tüm tuvalet ve lavabo deşarjları takip edilerek holding tank ya da deniz deşarj bağlantısına kadar izlenir. Y-valfin konum ve kilitleme durumu kontrol edilir. Holding tank kapasitesi ve dolum seviyesi değerlendirilir. Koku varlığı kabin içinde ayrı bir değerlendirme konusudur — sintine ya da holding tank kaynaklı kronik koku, sızıntının işareti olabilir.
Macerator pompa: Holding tank içeriğini pompalayan macerator pompanın çalışması test edilir.
Gizli kusurlar:
- Y-valfin doğrudan denize deşarj pozisyonunda sabit bırakılmış olması
- Holding tank hortumlarında gizli sızıntı (koku kaynağı)
- Macerator pompasının devre dışı olması
Risk seviyesi:
- Y-valf kilitsiz: 🟠 Yasal risk
- Hortum sızıntısı: 🟠 Sağlık ve koku riski
- Macerator arızası: 🟡 Bakım
Onarım maliyeti:
- Y-valf değişimi: 150 – 400 Euro
- Hortum yenileme: 300 – 800 Euro
- Macerator değişimi: 300 – 700 Euro
- Holding tank değişimi: 800 – 2.500 Euro
7. Egzoz Sistemi
ABYC P-1 Gereksinimleri
Egzoz sistemi; motor gazlarını tekne dışına taşırken soğutma suyu ile karıştırarak egzoz sıcaklığını düşüren “wet exhaust” (ıslak egzoz) ya da ısıl yalıtımlı “dry exhaust” (kuru egzoz) olarak tasarlanabilir. ABYC P-1, her iki tipin güvenlik gereksinimlerini tanımlar.
Geri sifon koruması: Deniz suyunun egzoz hattı üzerinden motora geri akmasını önleyen anti-siphon düzeneği zorunludur. Bu sistem yoksa veya arızalıysa seyir sona erdiğinde su motora dolabilir — hidrostatik kilit olarak bilinen bu durum motor için yıkıcıdır.
Egzoz hortumu: Deniz suyuyla temas eden egzoz hortumları ABYC onaylı, yüksek sıcaklığa dayanıklı malzemeden yapılmış olmalıdır. Ev tipi standart hortum zamanla iç yüzeyden bozunur.
Bağlantı noktaları ve kelepçeler: Tüm bağlantı noktaları çift kelepçeyle sabitlenmiş olmalıdır. Tek kelepçe ABYC ihlalidir.
Egzoz susturucusu: Muffler’ın su altı bölümünde korozyon ya da delinme varsa hem su girişi hem de geri basınç sorunu oluşur.
Sörvey Yöntemi
Egzoz hattı motor çıkışından gövde deşarjına kadar tam olarak takip edilir. Her bağlantı noktasındaki kelepçe sayısı, konumu ve pas durumu not edilir. Motor çalışırken egzoz deşarj noktasından akan soğutma suyu gözlemlenir — zayıf ya da kesintili akış impeller arızasının sahada en net göstergesidir.
Gizli kusurlar:
- Anti-siphon vananın tıkanmış ya da eksik olması
- Egzoz hortumu iç yüzeyi çürümüş (dıştan sağlam görünür)
- Tek kelepçe kullanımı
Risk seviyesi:
- Anti-siphon yokluğu: 🔴 Kritik (motor hasarı)
- İç yüzey bozunması: 🔴 Kritik
- Tek kelepçe: 🟠 Önemli
Onarım maliyeti:
- Anti-siphon vana değişimi: 100 – 300 Euro
- Egzoz hortumu değişimi: 400 – 1.500 Euro
- Muffler değişimi: 600 – 2.000 Euro
Tesisat Sörveyinde Kullanılan Yöntemler ve Ekipmanlar
| Yöntem / Ekipman | Kullanım Amacı |
|---|---|
| Köpük sızıntı testi | Gaz hattı bağlantı noktaları |
| Elektronik gaz dedektörü | LPG/CNG kümüleneceği bölgeler |
| Nemli kağıt havlu testi | Yakıt hattı mikro sızıntıları |
| Elle işlevsellik testi | Seacocklar, vanalar |
| Termal kamera | Sıcak egzoz bölgeleri, su sızıntısı |
| Endoskop kamera | Tank içi ve gizli hortum bölümleri |
| Nem ölçer | Sintine ve atık bölge duvarları |
| Akıllı su kaçak dedektörü | Kabin içi gizli sızıntı |
| Manuel pompa testi | Sintine otomatik şamandıra kontrolü |
| Su basıncı manometresi | Tatlı su sistemi basınç testi |
ABYC Uyumsuzlukları: En Sık Tespit Edilen İhlaller
Sahada en sık karşılaşılan ABYC ihlalleri şunlardır:
1. Plastik Seacock Kullanımı PVC ball valve ile yapılmış gövde geçişleri ABYC H-33’e açıkça aykırıdır. Plastik vanalar UV ve mekanik etkiyle kırılmaya yatkındır.
2. Gaz Locker Tabanının Sintineye Açılması LPG depolama bölmesinin tabanı sintine bölmesine bağlıysa gaz sızıntısı doğrudan sintineye dolar. ABYC H-2, bu bölmenin tamamen izole ve bağımsız deşarjlı olmasını şart koşar.
3. Yakıt Hattında Ev Tipi Hortum Kullanımı Marine-grade yakıt hortumu yerine kullanılan standart lastik hortum, yakıt bileşenlerine karşı dayanıksızdır ve zamanla şişer.
4. Egzozda Tek Kelepçe ABYC P-1, tüm bağlantı noktalarında çift kelepçe zorunluluğu getirir. Tek kelepçe, titreşim etkisiyle hortumun bağlantıdan çıkmasına izin verir.
5. Sintine Deşarjında Anti-Siphon Loop Yokluğu Deşarj hattının su hattı seviyesinin altına inmesi ve geri sifon engeli olmaksızın bırakılması, teknenin bilerek olmasa da su dolmasına izin verir.
6. Holding Tank Y-Valfinin Kilitsiz Bırakılması Yasal kısıtlamalı sularda tutulmuş olan Y-valfin kilit mekanizması olmadan ya da kilitsiz pozisyonda bırakılması hem yasal ihlal hem de çevre riski oluşturur.
Tesisat Sörveyinde Gizli Kusurlar: Satıcıların Neden Söylemediği 8 Şey
1. Uzun süredir kullanılmayan seacockların tutulduğu Yıllarca açık bırakılmış bir seacock, bir sonraki kapatma girişiminde gövde flanşıyla birlikte kırılabilir.
2. Gaz hortumunun dolap içinde gizlenmiş bağlantı noktası taşıdığı Görünür hatlarda sızıntı yoktur; ancak dolap arkasında bağlantı bulunuyorsa bu noktadan köpük testiyle gaz kaçağı tespit edilebilir.
3. Sintine pompasının manuel pozisyonda kilitli bırakıldığı Otomatik şamandıra devre dışı edilmiş, pompa manuel olarak elle kapatılmış — sörvey sırasında bu fark edilmezse, yağmurda ya da seyirde tekne kendiliğinden su doldurabilir.
4. Holding tank hortumunun kabin duvarından geçtiği ve sızdırdığı Kronik koku şikayeti olan teknelerde çoğu zaman holding tank hortumunun erişilemeyen bir noktada mikro çatlak oluşturduğu tespit edilir.
5. Yakıt tankının “temizlendiğinin” söylenmesine karşın sadece filtre değiştirildiği Tank temizliği ve filtre değişimi aynı şey değildir. Tortu kaynağı olan tank temizlenmeden filtre değiştirilmesi, aynı sorunun 3–6 ay sonra tekrarlanmasını garantiler.
6. Anti-siphon vananın tıkalı olduğu Motor durduğunda egzoz üzerinden su girişi; anti-siphon vanasının tıkalı olduğunun tek işareti zaten motor hasarı olduğunda ortaya çıkar. Test edilmeden bu kusur görünmez.
7. Gaz dedektörünün sigortasının kasıtlı olarak çıkarıldığı Arızalı dedektörün sürekli alarm verdiğini düşünen tekne sahipleri zaman zaman sigorta atarak dedektörü devre dışı bırakır. Sörveyör bu durumu pano sigorta kontrolü ve dedektör güç testi ile tespit eder.
8. Egzoz hortumunun dış yüzeyi sağlam, iç yüzeyi çürümüş Islak egzoz hortumu dışarıdan sağlam görünse de iç yüzeyinde bozunma ilerliyor olabilir. Endoskop kamera ya da hortum kesit muayenesi bu durumu ortaya çıkarır.
Tesisat Kusurları Özet Tablosu
| Sistem | Kusur | Risk | Maliyet |
|---|---|---|---|
| Seacock | Tutulmuş vana | 🔴 | 200 – 600 € |
| Seacock | Dezincification | 🔴 | 200 – 600 € |
| Seacock | Plastik vana kullanımı | 🔴 | 200 – 600 € |
| Yakıt | Tank iç korozyonu | 🟠 | 500 – 8.000 € |
| Yakıt | Ev tipi hortum | 🟠 | 400 – 1.500 € |
| Yakıt | Sızıntı | 🔴 | 400 – 1.500 € |
| Gaz | LPG sızıntısı | 🔴 | 500 – 2.000 € |
| Gaz | Solenoid vana yokluğu | 🔴 | 300 – 700 € |
| Gaz | Uygunsuz gaz locker | 🔴 | 800 – 2.500 € |
| Gaz | Dedektör devre dışı | 🔴 | 200 – 500 € |
| Tatlı su | Tank biyofilm | 🟠 | 200 – 500 € |
| Tatlı su | Hortum sızıntısı | 🟠 | 300 – 900 € |
| Sintine | Otomatik şamandıra arızası | 🔴 | 80 – 200 € |
| Sintine | Anti-siphon loop yokluğu | 🔴 | 300 – 800 € |
| Atık su | Y-valf kilitsiz | 🟠 | 150 – 400 € |
| Atık su | Hortum sızıntısı | 🟠 | 300 – 800 € |
| Egzoz | Anti-siphon vana tıkalı | 🔴 | 100 – 300 € |
| Egzoz | Tek kelepçe | 🟠 | 50 – 200 € |
| Egzoz | İç yüzey bozunması | 🔴 | 400 – 1.500 € |
Tesisat Sörveyinin Tam Kontrol Listesi
Seacocks ve Gövde Geçişleri
- [ ] Tüm seacockların bulunması ve belgelenmesi
- [ ] Her vanada açma-kapama işlevsellik testi
- [ ] Dezincification görsel kontrolü
- [ ] Gövde flanşı bütünlük kontrolü
- [ ] Erişilebilirlik değerlendirmesi
Yakıt Sistemi
- [ ] Tank malzemesi ve yaş değerlendirmesi
- [ ] Tank iç muayenesi (erişim kapağından)
- [ ] Dolum ağzı ve havalandırma kontrolü
- [ ] Hortum malzemesi ve kelepçe sayısı
- [ ] Filtre rengi ve son değişim tarihi
- [ ] Sızıntı testi (kağıt havlu yöntemi)
Gaz Tesisatı
- [ ] Gaz locker deşarj yönü ve izolasyon kontrolü
- [ ] Regülatör tipi ve sızdırmazlığı
- [ ] Hortum materyali ve bağlantı noktaları köpük testi
- [ ] Solenoid vana varlığı ve çalışma testi
- [ ] Gaz dedektörü alarm ve entegrasyon testi
Tatlı Su Sistemi
- [ ] Tank iç muayenesi
- [ ] Basınç pompası çalışma testi
- [ ] Sıcak su sistemi kontrolü
- [ ] Tüm musluklar ve su basıncı testi
Sintine Sistemi
- [ ] Pompa kapasitesi ve manuel test
- [ ] Otomatik şamandıra simüle testi
- [ ] Deşarj hattı anti-siphon loop kontrolü
- [ ] Sintine yağ kirliliği değerlendirmesi
Atık Su Sistemi
- [ ] Y-valf konumu ve kilit durumu
- [ ] Holding tank kapasitesi ve erişimi
- [ ] Koku yalıtımı ve havalandırma filtresi
- [ ] Macerator pompa testi
Egzoz Sistemi
- [ ] Anti-siphon vana varlığı ve testi
- [ ] Hortum ve kelepçe kontrolü
- [ ] Soğutma suyu çıkış debisi (motor çalışırken)
- [ ] Muffler korozyon görsel muayenesi
Sık Sorulan Sorular
Tesisat sörveyini her sörveyör yapabilir mi? Temel görsel kontrol her sörveyörün kapsamındadır. Gaz sistemi test ve entegrasyonu, kaçak akım analizi ile ABYC uyumluluk değerlendirmesi için marine sistemler alanında deneyimli sörveyör gerekir. Ciddi şüphe halinde marine gaz uzmanı veya lisanslı teknik servis ek değerlendirme yapabilir.
Tesisat sörveyi ne zaman yaptırılmalıdır? Satın alma öncesi sörvey kapsamında yaptırılmalıdır. Ek olarak; tekne 10 yaşını geçmişse ve son 5 yılda kapsamlı bakım yapılmamışsa, bölge değişikliği ya da uzun mesafe seferden önce tesisat sörveyi tekrarlanmalıdır.
Tekne tamamen yeni görünüyorsa tesisat sörveyi şart mı? Evet. “Yeni görünüm” yeni tesisat anlamına gelmez. Pek çok tekne kozmetik açıdan yenilenir ama tesisat orijinal kalır. Özellikle gaz ve egzoz sistemleri görünümden bağımsız değerlendirilmelidir.
ABYC standartlarına aykırı bir sistemi satın almak ne anlama gelir? Teknik ve hukuki risk ikisi birden söz konusudur. Teknik olarak güvenlik açığı mevcuttur. Sigorta açısından ise ABYC ihlali içeren sistemler hasar durumunda sigorta tazminatını riske atabilir.
Sonuç
Tekne tesisat sörveyi, ABYC standartlarını bilen ve uygulayan bir sörveyörün sahada her sistemi adım adım takip ettiği, en gizli kusurları bile gün yüzüne çıkardığı kapsamlı bir süreçtir.
Görünür olmayan bir gaz sızıntısı patlama, tutulmuş bir seacock batma, işlevsiz bir sintine pompası açık denizde su doldurma anlamına gelir. Bu risklerin tamamı, satın almadan önce tespit edilebilir — tek koşul, sörveyörün doğru yöntemle ve doğru standartlara göre çalışmasıdır.
Tesisat sörveyine harcanan zaman ve para, denizdeki en pahalı kazaları satın almadan önce önlemenin en akıllıca yatırımıdır.
