Kıç Sevk (Sterndrive) ve Yüzey Pervaneli Hızlı Teknelerde Sörvey

Hızlı motor teknelerde sevk sistemi, teknenin en çok yük taşıyan ve en pahalı onarılan bölümüdür. Kıç sevk (sterndrive) ve yüzey pervane gibi sistemler, şaftlı düzenden farklı bir kontrol listesi ister. Ayrıca yüksek hız, gövdenin kendisinde de iz bırakır. Bu yazı, bu teknelerde sörveyin nerede yoğunlaştığını anlatır.

1. Kıç sevk nasıl çalışır, neden farklıdır?

Kıç sevkte motor tekne içindedir, pervaneyi taşıyan ayak ise kıç aynadan dışarı çıkar. Ayak hem döner (dümen) hem kalkar (trim). Bu hareketli yapı, suyun içeri girmesini engelleyen lastik körüklere, bir gimbal yatağına ve ayna üzerindeki bir montaj grubuna dayanır.

2. Kıç sevkte kontrol edilenler

• Körükler: Gimbal, vites ve egzoz körükleri çatlak, sertleşme ve yırtık açısından incelenir. Körük, su girişine karşı ilk koruma olduğu için değişim tarihi mutlaka sorulur.
• Gimbal yatağı ve kardan mafsalları: Ayak boşluğu elle kontrol edilir; ses ve boşluk aşınmanın işaretidir.
• Ayak yağı: Yağın rengi ve durumu kontrol edilir; süt rengine dönmüş yağ, içeri su girdiğini gösterir.
• Trim ve kaldırma sistemi: Hidrolik pistonlarda sızıntı, hortumlarda çatlak ve çalışma kontrol edilir.
• Ayna montaj grubu: Tuzlu suda korozyon açısından incelenir; boya kabarması ve beyaz tozlanma korozyonun işaretidir.
• Anotlar: Varlığı, durumu ve doğru malzemeden olup olmadığı kontrol edilir.

3. Kıç ayna

Sevk ayağının yükü kıç aynaya biner. Aynanın iç yapısında su girmiş bir dolgu varsa zamanla yumuşar. Sörveyde ayna sesleme ve nem ölçümüyle incelenir; montaj cıvatalarının çevresinde çatlak ve su izi aranır.

4. Yüzey pervaneli sistemler

Yüzey pervanelerde pervane, yüksek hızda kısmen su yüzeyinde çalışır. Bu sistemler yüksek performans sağlar ama kendilerine özgü bakım ister:

• Hidrolik dümen ve trim silindirleri, hortumlar ve bağlantılar,
• Sızdırmazlık elemanlarının servis kaydı,
• Pervane kanatlarında kavitasyon izi, darbe ve eğilme,
• Sistemin ayna geçişi ve montaj bölgesi.

5. Hızın gövdede bıraktığı izler

Hızlı teknelerde gövdenin ön dip bölümü dalgaya sert çarpar. Uzun süre sert denizde yüksek hızla kullanılmış teknelerde:

• Dip gövdede kılcal stres çatlakları,
• Boyuna kirişlerin (stringer) gövdeye bağlandığı yerlerde ayrılma,
• Motor yataklarında çatlak ve gevşeme

aranır. Bu bölgeler karada dışarıdan, içeride ise sintineden incelenir.

6. Motor tarafı

Yüksek devirde çalışan motorlarda motor ayakları, egzoz hattı ve soğutma sistemi daha fazla yük taşır. Motor saatleri servis kayıtlarıyla karşılaştırılır; motor sörveyinde soğuk çalıştırma, yük altında sıcaklıklar ve egzoz kontrol edilir.

7. Deniz testinde

• Teknenin kızağa çıkma süresi ve dengesi,
• Tam gazda ulaşılan devir ve hız,
• Trim çalıştırıldığında teknenin tepkisi,
• Titreşim ve olağan dışı ses,
• Dümen tepkisi ve boşluk

ölçülür. Ölçülen değerlerin neler olduğunu deniz testinde ölçülen değerler yazımızda anlattık.

Sık sorulan sorular

Kıç sevk körükleri ne sıklıkla değişir?

Üretici aralığı esastır; birçok kullanıcı birkaç yılda bir, sevk ayağının bakımıyla birlikte değiştirir. Tarihi bilinmeyen körük risklidir.

Tatlı suda kullanılmış kıç sevk farklı mıdır?

Tatlı suda korozyon daha yavaştır; tuzlu suya geçerken anot malzemesi ve koruma düzeni gözden geçirilir.

Yüzey pervaneli tekne alırken en önemli belge hangisi?

Sevk sisteminin servis kaydı. Sızdırmazlık ve hidrolik bakımlarının yapılıp yapılmadığı buradan anlaşılır.