Galvanik Korozyon: Teknen “Pil”e Dönüşürse Ne Olur?

Bir surveyor olarak karaya çektiğim teknelerde en sık gördüğüm manzara şu: Pervane yenmiş gibi erimiş, şaft üzerinde oyuklar oluşmuş ve tutyalar (anotlar) 3 ayda un ufak olmuş. Sahibi, “Kaptan, çok kaliteli tutya taktım, neden böyle oldu?” diye hayıflanıyor.

Cevabı basit: Teknen aslında deniz suyunun içinde çalışan dev bir pile dönüşmüş.

Olayın Özü: Metallerin Savaşı

Deniz suyu iletken bir sıvıdır (elektrolit). Farklı iki metali (örneğin bronz pervane ve paslanmaz şaft) deniz suyuna koyup bir kabloyla birbirine bağlarsan, aralarında bir elektrik akımı oluşur. Bu akım, “daha az soylu” olan metni (tutyayı) feda ederek diğerini korur. Buna “Galvanik Korozyon” diyoruz.

Sorun şu ki, tekneni limanda sahildeki 220V hattına (kıyı elektriği) bağladığında, teknenin toprak hattı ile limandaki diğer tüm teknelerin toprak hattı birleşir. Artık sadece kendi teknenle değil, limandaki 100 teknenin metal aksamıyla da “elektriksel olarak” bağlısın.

Sahadan Örnek: “Komşunun Günahı”

Geçen yıl Dikili’de bir teknede inceleme yapıyorum. Sahibi “Tutyam 2 haftada bitiyor” diyor. Komşu tekneye bir baktım; adamın teknedeki kaçak akım rölesi bozuk ve şasiye sürekli elektrik kaçırıyor. Bizim teknenin toprak hattı liman panosunda onunkiyle birleştiği için, benim teknem komşunun “elektriksel pisliğini” temizlemeye çalışıyor, yani kendi kendini yiyor.

Surveyor’ün “Altın” Koruma Yöntemleri

Bu “hayalet erimeyi” durdurmak için ne yapıyoruz?

  1. Galvanik İzolatör (Olmazsa Olmaz): Kıyı elektriği kablosunun üzerine takılan küçük bir cihazdır. Bu cihaz, 220V hattındaki toprak hattını fiziksel olarak kesmez ama o sinsi galvanik akımın geçmesine izin vermez. “Benim teknemi limanın geri kalanından elektriksel olarak izole et, ama toprak hattım güvende kalsın” demektir.
  2. Tutya (Anot) Kontrolü: Tutya %50’den fazla erimişse, hemen değiştir. Eğer tutya hiç erimiyorsa, bu daha büyük bir tehlikedir; çünkü o zaman metal aksamın (pervane/şaft) kendi kendine eriyor demektir (elektriksel bağlantı kopuktur).
  3. Ölçüm: Multimetre ile şaft ve pervane arasındaki elektriksel sürekliliği kontrol et. Eğer şaft ile pervane arasında bir bağlantı yoksa, tutya sadece şaftı korur, pervane erir.

Surveyor’den Tavsiyeler

  • Liman Elektriğine Dikkat: Tekneyi limanda uzun süre bırakacaksanız ve galvanik izolatörünüz yoksa, kıyı elektriğini çekmek bazen “erimeyi” hızlandırır.
  • Kaçak Akım Rölesi (RCD): Teknenizdeki 220V hattında mutlaka hassas bir kaçak akım rölesi olsun. Eğer bu röle sürekli atıyorsa, teknede bir yerlerde suya elektrik kaçıyordur; “attı, ben tekrar kaldırayım” deme, o “imdat” çığlığıdır.

Özetle: Galvanik korozyon, teknenin altındaki metalik huzuru bozar. Eğer şaftında veya pervanende sebepsiz bir aşınma görüyorsan, kablo tesisatın sağlam olsa bile bir yerlerde “elektriksel bir sızıntı” vardır.

Sizin teknede tutyalar ne kadar sürede eriyor? Eğer 6 aydan kısa sürede bitiyorsa, mutlaka bir galvanik izolatör veya kaçak kontrolü yapmalıyız.