Irgat ve Demirleme Sistemi: Teknenin Güvenli Limandaki Sigortası

Irgat, teknedeki en yüksek akımı çeken cihazlardan biridir ve genellikle teknenin en ıslak, en çok tuz alan bölgesi olan baş üstünde (bow) yer alır. Bir sörveyör için ırgatın sadece zinciri çekmesi yetmez; yük altındaki performansı ve elektriksel güvenliği asıl meseledir.

1. Elektriksel Yük ve Voltaj Düşümü

Irgat çalışırken aküden yüzlerce amper çeker. Eğer kablo kesiti yetersizse veya bağlantılarda korozyon varsa, ırgat zorlanır ve motoru yanabilir.

  • Sörveyör Yöntemi: Irgat çalışırken motor terminallerindeki voltajı ölçün. Eğer aküde 12.6V varken ırgat motorunda 10V’a düşüş görüyorsanız, tesisatınızda ciddi bir direnç problemi vardır.
  • Amper Ölçümü (UT219DS ile): Irgat boşta dönerken ve demir çekerken çektiği akımı karşılaştırın. Normalden fazla akım çekmesi, ırgat şanzımanında mekanik bir sıkışma veya yağsızlık olduğunu gösterir.

2. Kavaleta ve Debriyaj Kontrolü

Zincirin geçtiği dişli çark olan kavaleta, zamanla aşınır ve zinciri kaçırmaya başlar.

  • Aşınma Kontrolü: Kavaleta dişlerinin zincir baklalarına tam oturup oturmadığına bakın. Yuvalar genişlemişse zincir sekme yapar ve bu durum tehlikelidir.
  • Debriyaj (Clutch): Irgat koluyla sıkıştırılan debriyaj pullarının (fren balataları) yapışıp yapışmadığını kontrol edin. Gerektiğinde demiri serbest düşüşe (free-fall) bırakabilmelisiniz.

3. Şanzıman ve Motor Korozyonu

Irgat motorları genellikle bir “koruma kılıfı” içindedir ancak bu kılıfın içine sızan tuzlu su, motor gövdesini içeriden çürütür.

  • Ses Analizi: Irgattan gelen yüksek sürtünme veya gıcırtı sesleri, şanzıman yağının bittiğini veya rulmanların dağılmak üzere olduğunu gösterir.
  • Solenoid ve Kumanda: Irgatın beyni olan solenoid (röle) kutusunu açın. Yeşil korozyon (oksitlenme) varsa, ırgatın en olmadık zamanda takılı kalmasına veya hiç çalışmamasına neden olabilir.

4. Zincir ve Demir (Çapa) Kondisyonu

  • Zincir Atma: Zincirin her 5 veya 10 metresindeki renkli işaretlerin durup durmadığına bakın. Ayrıca zincir baklalarındaki galvaniz dökülmelerini ve paslanmaları inceleyin.
  • Fırdöndü (Swivel): Demir ile zinciri bağlayan fırdöndünün pimi ve emniyeti sörveyin en kritik güvenlik noktasıdır. Çatlamış veya yamulmuş bir fırdöndü, tüm sistemi geçersiz kılar.

Sörveyörün Tavsiyesi: “Irgatı asla tek başına demiri tutmak için kullanmayın. Demirleme bittikten sonra yükü mutlaka bir ‘koç boynuzuna’ veya ‘hırça mapasına’ (snubber line) aktarın. Yükün sürekli ırgat dişlilerinde kalması, şanzımanın ömrünü yarı yarıya azaltır. Ayrıca ırgatı kullanırken motorun mutlaka çalışıyor ve devrinin biraz yüksek (aküleri beslemek için) olduğundan emin olun.”