Tekne motorlarının çoğunda egzoz gazı, deniz suyuyla soğutularak dışarı atılır. Bu “ıslak egzoz” sistemi basit görünür; ama doğru kurulmadığında motora su dolmasına, karbonmonoksit sızıntısına ya da yangına yol açabilir. Egzoz dumanının rengi motor hakkında çok şey söyler; bu yazı ise egzozun yolunu anlatır.
1. Sistemin parçaları
- Karışım dirseği: Motordan çıkan sıcak gazın deniz suyuyla buluştuğu nokta.
- Egzoz hortumu: Islak egzoz için üretilmiş, ısıya ve basınca dayanıklı özel hortum.
- Su kilidi susturucu: Egzoz suyunu toplayan ve motor durduğunda suyun geri dönmesini sınırlayan kap.
- Kuğu boynu: Tekne dışına çıkıştan önce hortumun su hattının üzerine kaldırıldığı kavis; dalga ve dümen suyunun egzozdan içeri girmesini zorlaştırır.
- Sifon kırıcı valf: Motor su hattına yakın ya da altındaysa, deniz suyunun sifon etkisiyle motora dolmasını önler.
2. En sık görülen sorunlar
- Dirsek daralması: Tuz ve kurum birikimi dirseğin içini daraltır; geri basınç artar, motor güç kaybeder ve kurum yapar.
- Dirsekte korozyon: Delinen bir dirsek, egzoz gazını ve suyu makine dairesine verir.
- Hortum yaşlanması: Sertleşmiş, çatlamış ya da içten ayrılmış hortum; uygun olmayan hortum türü.
- Tek kelepçe: Egzoz hortumu bağlantıları titreşime açıktır; çift kelepçe önerilir.
- Kuğu boynunun olmaması ya da yetersiz yüksekliği: Arkadan gelen dalgada egzoza su girmesi.
- Tıkalı sifon kırıcı: Motor kapalıyken deniz suyunun silindirlere dolması; ağır motor hasarının en bilinen nedenlerindendir.
3. Belirtiler
- Egzozdan çıkan su miktarında azalma,
- Makine dairesinde egzoz kokusu ya da kurum izi,
- Dirsek ve hortum bağlantılarında pas akıntısı ya da tuz kabuğu,
- Motorun yük altında hararet yapması ya da güç kaybı,
- Marş basıldığında motorun dönmemesi ya da zorlanması (silindirlerde su şüphesi).
4. Karbonmonoksit
Egzoz hattındaki bir sızıntı, makine dairesine ve kabinlere karbonmonoksit verebilir. Renksiz ve kokusuz olan bu gaz için uyunan her bölmede çalışan bir CO alarmı bulunmalıdır. Egzoz sızıntısı şüphesi olan bir motor, onarılmadan çalıştırılmamalıdır.
5. Sörveyde kontrol
- Dirsek, hortumlar, kelepçeler ve susturucu görsel olarak incelenir.
- Hortumun türü ve yaşı değerlendirilir.
- Kuğu boynu ve sifon kırıcı valfin varlığı, yeri ve durumu kontrol edilir.
- Çalışma sırasında egzoz çıkışındaki su akışı ve dumanın rengi izlenir; egzoz hattı sıcaklığı lazer termometreyle ölçülebilir.
Motor sörveyinin ayrıntıları için motor sörveyi sayfamıza, jeneratörlerde aynı sistemin özelliklerini jeneratör bakım ihmalleri yazımıza bakabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Karışım dirseği ne sıklıkla değiştirilir?
Sabit bir süre yoktur; kullanım ve suyun sıcaklığı belirleyicidir. Düzenli sökülerek iç kesiti kontrol edilmesi, değişim zamanını gösterir.
Egzozdan az su gelmesi neyi gösterir?
Çark aşınması, tıkalı süzgeç ya da daralmış bir dirsek. Önce deniz suyu devresi kontrol edilir.
Egzoz hortumu yerine normal hortum kullanılabilir mi?
Hayır. Islak egzoz hortumu ısıya ve basınca göre üretilir; normal hortum çabuk bozulur ve risk yaratır.