Teknede enerji yönetimi, bir “enerji bütçesi” yapmaktır. Tıpkı banka hesabınız gibi; giren enerji (Güneş, Alternatör, Redresör) çıkan enerjiden (Buzdolabı, Işıklar, İnvertör) fazla veya en azından ona eşit olmalıdır.
Bu sistemi oluşturan bileşenleri ve hesaplama yöntemlerini mühendislik disipliniyle inceleyelim:
1. Sistemin Temel Bileşenleri
MPPT (Güneş Şarj Kontrol Cihazı)
Güneş panellerinden gelen yüksek voltajlı DC akımı, akünün kabul edebileceği ideal şarj voltajına dönüştürür.
- Görevi: Panelin “Maksimum Güç Noktasını” takip ederek %30’a varan verim artışı sağlar.
- Püf Noktası: Akü dolduğunda akımı keserek aşırı şarjı (overcharge) önler.
Redresör (Battery Charger / Sahil Besleme)
Marinadaki 220V AC elektriği, aküleri şarj etmek için DC akıma dönüştürür.
- Görevi: Akıllı şarj algoritmaları (Bulk, Absorption, Float) ile aküleri sağlığına kavuşturur.
- Püf Noktası: Akü kapasitenizin yaklaşık %10-20’si kadar amper değerine sahip bir redresör seçilmelidir (Örn: 400Ah akü grubu için 40A-60A redresör).
İnvertör (Inverter)
Akülerdeki 12V veya 24V DC enerjiyi, evsel cihazları (kahve makinesi, laptop) çalıştırmak için 220V AC enerjiye dönüştürür.
- Görevi: DC’den AC’ye dönüşüm sağlar.
- Kritik Detay: Mutlaka “Tam Sinüs” (Pure Sine Wave) seçilmelidir; “Modifiye Sinüs” cihazlar elektronik kartlara zarar verebilir.
2. Enerji Tüketim Hesabı (Gider Tablosu)
Bir günlük ihtiyacınızı belirlemek için tüm cihazların Watt değerini ve günlük çalışma saatini çarparız: $Watt \times Saat = Wh$ (Watt-saat).
| Cihaz | Güç (Watt) | Saat | Günlük Tüketim (Wh) | Amper-saat (12V için) |
| Buzdolabı | 50W | 12 (Kompresör devrede) | 600 Wh | 50 Ah |
| Aydınlatma (LED) | 10W | 5 | 50 Wh | 4.1 Ah |
| Hidrofor (Su pompası) | 60W | 0.5 | 30 Wh | 2.5 Ah |
| Laptop Şarjı | 60W | 3 | 180 Wh | 15 Ah |
| TOPLAM | 860 Wh | ~72 Ah |
Not: Amper-saat (Ah) hesabı için $Wh / Voltaj$ formülü kullanılır ($860Wh / 12V = 71.6Ah$).
3. Enerji Üretim Hesabı (Gelir Tablosu)
Güneş panelleri, coğrafi konuma ve mevsime göre günde ortalama 5 saat tam verimle çalışır (Türkiye yaz ortalaması).
- Panel Gücü: 200W paneliniz varsa; $200W \times 5 saat \times 0.8 (kayıplar) = 800 Wh/gün$.
- Sonuç: Yukarıdaki tüketim örneğinde (860 Wh) 200W panel ucu ucuna yetebilir, ancak 300W-400W panel grubu sistemi “konforlu” hale getirir.
4. Akü Kapasite Hesabı (Depo)
Akü bankanızı seçerken “otonomi günü” (hiç güneş açmazsa kaç gün idare ederim?) ve “deşarj derinliği” (DoD) dikkate alınır.
- Kural: Günlük tüketiminiz 72 Ah ise ve akülerinizi %50’den fazla bitirmek istemiyorsanız (AGM için):
- $72 Ah \times 2 (Güvenlik payı) = 144 Ah$ (Minimum gereken akü kapasitesi).
- Eğer 2 gün otonomi isterseniz: $144 \times 2 = 288 Ah$.
5. Mühendislik Püf Noktaları
- Kablo Kesiti: İnvertör ve akü arasındaki mesafe kısa tutulmalı ve kablo çok kalın olmalıdır. 12V sistemlerde voltaj düşümü (voltage drop) verimliliği öldürür.
- İnvertör Kayıpları: İnvertör boşta çalışırken bile (hiçbir şey takılı değilken) aküden akım çeker. Kullanmadığınızda mutlaka kapatmalısınız.
- Lityum Avantajı: Eğer LiFePO4 aküye geçerseniz, bu hesaplamadaki %50 güvenlik payını kaldırabilirsiniz; çünkü lityumun %90’ını kullanabilirsiniz.
