Pervane ve yürütme sistemleri üzerine yoğunlaşan, bizzat sörvey sahasında veya tersanelerde karşılaşılan 10 teknik vaka analizi:

Vaka 1: “Katlanır Pervanenin Açılmaması”

  • Belirti: Yelkenli tekne ileri yola verildiğinde motor devri artıyor ancak tekne ivmelenmiyor.
  • Teknik Analiz: Katlanır pervane (folding prop) kanatlarının arasındaki dişli mekanizması, kireçlenme ve kekamoz (deniz canlısı) nedeniyle kilitlenmiş. Merkezkaç kuvveti kanatları açmaya yetmiyor.
  • Çözüm: Pervanenin sökülmesi, asit banyosu ile temizlenmesi ve dişli mekanizmasına özel su altı gresi uygulanması.
  • Mali Sonuç: Dalgıç ücreti + Temizlik + Gresleme = 350 €.

Vaka 2: “Şaft Kovanından Gelen Şelale”

  • Belirti: Motor çalıştığında ve şaft döndüğünde sintineye yoğun su girişi.
  • Teknik Analiz: Şaft sızdırmazlık elemanının (Dripless Seal) soğutma hortumu tıkanmış. Susuz kalan kauçuk körük aşırı ısınarak şaftı yakmış ve özelliğini yitirmiş.
  • Çözüm: Teknenin karaya çekilmesi, şaftın polisaj yapılması ve körüğün (PSS veya Volvo Seal) yenilenmesi.
  • Mali Sonuç: Karaya çekme + Parça + İşçilik = 1.200 €.

Vaka 3: “Yanlış Tutya Seçimi (Alüminyum vs Çinko)”

  • Belirti: Yeni takılan tutyalar 1 ayda biterken, pervanede çukurlaşmalar (pitting) görülmesi.
  • Teknik Analiz: Tuzlu suda çinko kullanılması gerekirken, yanlışlıkla tatlı su (magnezyum) veya düşük kaliteli alüminyum karışımlı tutya takılmış. Koruma potansiyeli düşük kalmış.
  • Çözüm: Pervanenin yüzeyinin taşlanması ve %99 saflıkta doğru çinko tutyaların montajı.
  • Mali Sonuç: Pervane onarımı + Doğru tutyalar = 500 €.

Vaka 4: “Pervane Şarkısı” (Singing Propeller)

  • Belirti: Belirli bir devir aralığında (örn. 1800 rpm) teknede ıslık sesine benzer yüksek frekanslı bir ses.
  • Teknik Analiz: Pervane kanatlarının firar kenarları (trailing edges) çok küt. Su bu kenardan ayrılırken girdap (vortex) yaparak rezonansa giriyor.
  • Çözüm: Pervane kanat uçlarının “anti-singing edge” denilen bir açıyla (yaklaşık 45 derece) taşlanarak inceltilmesi.
  • Mali Sonuç: Karaya çekme + Pervane atölye işçiliği = 850 €.

Vaka 5: “Kaybolan Kama” (Keyway Failure)

  • Belirti: Motor stop edildiğinde metalik bir “çat” sesi ve ileri-geri geçişlerde vuruntu.
  • Teknik Analiz: Pervane somunu gevşek bırakılmış. Yük tamamen kamaya (key) binmiş ve kama yuvası genişlemiş. Pervane şaft üzerinde “oynuyor”.
  • Çözüm: Şaftın torna ile doldurulup yeniden kanal açılması veya şaft değişimi.
  • Mali Sonuç: Yeni Şaft + Kama + İşçilik = 1.500 €.

Vaka 6: “Misina Kesilen Keçe” (Saildrive Felaketi)

  • Belirti: Saildrive şanzıman yağının renginin süt beyazına dönmesi.
  • Teknik Analiz: Pervaneye dolanan ince bir misina, dönme hareketiyle pervane arkasındaki yağ keçesini kesmiş. Şanzıman içine deniz suyu sızmış.
  • Çözüm: Şanzıman indirilmesi, keçelerin değişimi ve dişlilerin korozyon kontrolü.
  • Mali Sonuç: Şanzıman revizyonu + Yağ değişimi = 2.000 €.

Vaka 7: “Eğik Pervane Kanadı” (Kavitasyon)

  • Belirti: Teknenin maksimum hızı düştü ve kıç tarafta yoğun titreşim başladı.
  • Teknik Analiz: Pervane bir cisme (odun veya zincir) çarpmış. Gözle zor görülen bir eğiklik kanat üzerinde düşük basınç alanı yaratarak kavitasyona (su kabarcığı patlaması) neden oluyor.
  • Çözüm: Pervanenin balans makinesine bağlanması ve soğuk/sıcak dövme ile düzeltilmesi.
  • Mali Sonuç: Atölye balans ücreti + Sökme/Takma = 450 €.

Vaka 8: “Galvanik Köprü” (Paslanmaz Çelik Şaft)

  • Belirti: Paslanmaz çelik şaftın kovan içinde kalan kısmında derin pas lekeleri.
  • Teknik Analiz: Paslanmaz çelik oksijensiz ortamda (su içinde durgun beklerken) koruyucu katmanını kaybeder. “Crevice corrosion” (yarık korozyonu) başlamış.
  • Çözüm: Şaftın yapısal bütünlüğünü kaybettiği için yenilenmesi.
  • Mali Sonuç: Yeni 316L Şaft ve İşçilik = 1.100 €.

Vaka 9: “Yanlış Hatve” (Pitch) Seçimi

  • Belirti: Motor maksimum devrine (RPM) ulaşamıyor, çok siyah duman atıyor ve hararet yapıyor.
  • Teknik Analiz: Pervanenin hatvesi (bir turda ilerleme mesafesi) motor gücüne göre çok büyük. Motor “yük altında eziliyor”.
  • Çözüm: Pervanenin hatvesinin atölyede 1-2 inç düşürülmesi (Pitch reduction).
  • Mali Sonuç: Atölye tadilatı = 400 €.

Vaka 10: “Gevşek Pervane Somunu”

  • Belirti: Tornistanda (geri viteste) aniden pervane kaybı.
  • Teknik Analiz: Pervane takılırken emniyet pulu (tab washer) kıvrılmamış veya kopilya takılmamış. Geri yolda oluşan tork somunu gevşetmiş.
  • Çözüm: Denize düşen pervanenin dalgıçla aranması (bulunamazsa yenisi).
  • Mali Sonuç: Yeni Pervane (Bronz) + Dalgıç + Montaj = 2.500 €.

Sörveyör Özeti

Bu vakaların %80’i yıllık periyodik kontrollerde (tutyaların kontrolü, somunların sıkılığı, yağ renginin kontrolü) fark edilebilir. Küçük bir misinanın faturası 2.000 € olurken, 50 €’luk bir tutya değişimi binlerce euroluk pervaneyi kurtarabilir.