Sac tekne kalınlık ölçümü, teknenin metal gövdesine zarar vermeden (Tahribatsız Muayene – NDT), yüksek frekanslı ses dalgaları kullanılarak sacın mevcut et kalınlığının milimetrik olarak belirlenmesi işlemidir.
Neden Yapılır?
- Klas Kuruluşu Gereklilikleri: Ticari teknelerin sertifikalarını yenilemek için belirli periyotlarla (genelde 5 yılda bir) bu testin yapılması zorunludur.
- Satın Alma Öncesi (Pre-Purchase Survey): İkinci el sac tekne alırken gövdenin içeriden veya dışarıdan ne kadar aşındığını anlamanın tek yolu budur.
- Güvenlik: Korozyon nedeniyle zayıflayan saclar, seyir esnasında ciddi risk oluşturur.
2. Kullanılan Ekipmanlar ve Teknoloji
Modern bir survey uzmanı, bu işlem için Ultrasonic Thickness Gauge (UT Cihazı) kullanır. Bu cihazlar temelde iki parçadan oluşur: Ana ünite ve prob (transducer).
Cihazlar
Kalınlık ölçümünde kullanılan cihazlar, ses dalgasını metale gönderir ve yankının (echo) geri dönme süresini hesaplayarak kalınlığı belirler.
- Single Echo (Tek Yankı): Boyasız, temizlenmiş yüzeylerde kullanılır.
- Multiple Echo (Çoklu Yankı): Teknede boyayı kazımadan, sadece metalin kalınlığını ölçebilen gelişmiş cihazlardır. Bu, survey sürecini hızlandırır ve tekneye zarar vermez.
3. Adım Adım Kalınlık Ölçüm Süreci
Bir survey uzmanı sahaya indiğinde şu prosedürü takip eder:
A. Hazırlık ve Planlama
Ölçüm yapılmadan önce teknenin planı incelenir. Genellikle bir teknenin “enine kesitleri” (stations) belirlenir. Ölçümler rastgele değil, belirli bir sistematik dahilinde yapılır.
B. Yüzey Hazırlığı
Eğer cihaz “Multiple Echo” özelliğine sahip değilse, ölçüm yapılacak noktalardaki boya ve kekamoz kazınarak çıplak metal ortaya çıkarılmalıdır. Metalin pürüzsüz olması, ses dalgasının iletilmesi için kritiktir.
C. Kuplaj Sıvısı (Couplant) Kullanımı
Hava, ultrasonik ses dalgalarını iletmez. Bu nedenle prob ile metal yüzey arasına kuplaj jeli (veya gres yağı) sürülür. Bu jel, ses dalgasının metale kayıpsız geçmesini sağlar.
D. Kritik Noktaların Belirlenmesi
Ölçüm yapılırken şu bölgelere öncelik verilir:
- Su Hattı (Waterline): Oksijen ve suyun birleştiği, korozyonun en yoğun olduğu yer.
- Sintine Bölgeleri: İçeriden biriken su nedeniyle korozyon riski taşır.
- Tank Altları: Yakıt ve su tanklarının altındaki saclar içeriden çürümeye müsaittir.
- Kaynak Ağızları: Farklı sacların birleştiği noktalar.
4. Ölçüm Verilerinin Değerlendirilmesi
Ölçüm yapıldıktan sonra elde edilen veriler, teknenin asıl (original) inşa kalınlığı ile karşılaştırılır.
Kritik Eşik: Genellikle sac kalınlığında %20 ile %25 oranında bir kayıp (incelme), o sacın değiştirilmesi (re-plating) gerektiği anlamına gelir.
Örneğin, orijinali 10 mm olan bir gövde sacı ölçüldüğünde 7.5 mm geliyorsa, klas kuruluşları veya uzmanlar bu bölgenin kesilip yeni sac kaynağı yapılmasını rapor eder.
5. Raporlama ve Analiz
Kalınlık ölçümü sonrası hazırlanan rapor, teknenin “röntgeni” gibidir. Profesyonel bir rapor şunları içermelidir:
- Grid Haritası: Teknenin iskele ve sancak gövdesinin şematik çizimi üzerinde her noktanın ölçüm değeri.
- Korozyon Oranı: Orijinal kalınlığa göre yüzde kaçlık bir kayıp olduğu.
- Pitting (Noktasal Korozyon) Analizi: Sacın genelinde incelme olmasa bile, iğne ucu gibi derine inen korozyon deliklerinin tespiti.
- Fotoğraflı Kanıtlar: Cihaz ekranındaki değerlerin ve ölçüm anının fotoğrafları.
6. Sac Tekne Alacaklara Tavsiyeler
Eğer bir sac tekne (çelik veya alüminyum) almayı planlıyorsanız, sadece boyaya bakarak karar vermeyin.
- Kışlama Dönemini Seçin: Tekne karaya alındığında, alt gövde kurumuşken yapılan ölçümler en sağlıklı sonuçları verir.
- İçeriden Kontrol: Korozyon çoğu zaman dışarıdan değil, sintinede biriken kirli su nedeniyle içeriden başlar. Mobilyaların arkasında kalan sacların ölçülmesi hayatidir.
- Katodik Koruma: Ölçüm sırasında tutyaların (anotların) durumunu da kontrol ettirin. Tutyaları bitmiş bir teknede sac aşınması (elektroliz) çok daha hızlıdır.
7. Sonuç: Neden Profesyonel Survey?
Sac tekne kalınlık ölçümü, sadece bir cihazı tutmaktan ibaret değildir. Verilerin doğru yorumlanması, teknenin yapısal ömrünü belirler. Yanlış bir ölçüm, ileride binlerce dolarlık kaynak ve sac yenileme maliyeti veya daha kötüsü, denizde bir güvenlik zafiyeti demektir.
Surveyyat.com olarak, ileri teknoloji ultrasonic cihazlarımız ve tecrübeli uzmanlarımızla sac teknelerinizin gövde sağlığını milimetrik olarak raporluyoruz.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
1. Boyayı kazımadan kalınlık ölçülür mü? Evet, profesyonel “Multi-Echo” cihazlar boya kalınlığını eleyerek sadece alttaki metalin net kalınlığını ölçebilir.
2. Kalınlık ölçümü ne kadar sürer? 15 metrelik bir yelkenli veya motoryat için detaylı bir ölçüm yaklaşık 3-5 saat sürmektedir.
3. Hangi sıklıkla yapılmalıdır? Sac teknelerde her karaya çıkışta (yıllık) gözle kontrol, her 5 yılda bir ise kapsamlı ultrasonik test önerilir.
Teknenizin gövde sağlığından emin olmak ister misiniz? Uzman ekibimizin sahada yaptığı örnek raporlamaları incelemek veya randevu almak için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
