Şaft hizalama (shaft alignment), motorun çıkış mili ile pervaneye giden şaftın kusursuz bir düzlemde birleşmesidir. Yanlış hizalama; titreşime, şanzıman keçelerinin bozulmasına ve hatta şaftın kırılmasına yol açar.
Bir sörveyör ve teknisyen gözüyle profesyonel hizalama süreci şu adımlarla yapılır:
1. Hazırlık: Tekne Mutlaka Suda Olmalıdır!
En büyük hata, hizalamayı tekne karadayken yapmaktır.
- Neden? Tekne karaya alındığında, ayaklar üzerinde dururken gövdesi esner. Tekne suya indiğinde gerçek formuna kavuşur.
- Kural: Tekne suya indikten sonra motor takozlarının yerine oturması için en az 24-48 saat beklenmelidir.
2. Kaplin Ayırma
Motor ile şaftı birbirine bağlayan iki dairesel disk (kaplin) birbirinden ayrılır.
- Şaft arkaya doğru (pervane tarafına) 1-2 cm itilir.
- Her iki yüzey (motor tarafındaki ve şaft tarafındaki diskler) pırıl pırıl temizlenir.
3. “Face & Rim” Kontrolü (Düzlemsel ve Eksenel Hizalama)
İki disk birbirine tekrar yaklaştırılır ama cıvatalar takılmaz. İki çeşit sapma kontrol edilir:
- Açısal Kaçıklık (Face): İki diskin yüzeyleri birbirine paralel mi?
- Nasıl Ölçülür? Bir sentil çakısı (feeler gauge) ile üst, alt, sağ ve sol noktalardan aradaki boşluk ölçülür.
- Tolerans: Genellikle diskin her 1 inç çapı için $0.001$ inç ($0.025$ mm) farktan fazlası kabul edilmez.
- Merkezsel Kaçıklık (Rim): İki diskin merkezleri aynı hizada mı?
- Nasıl Ölçülür? Disklerin kenarlarının birbiriyle aynı hizada olup olmadığına bakılır (genellikle komparatör saati kullanılır).
4. Motor Takozları ile Ayarlama
Hizalamayı bozmak için şaftı değil, motoru hareket ettirirsiniz.
- Dikey Ayar: Motor kulaklarındaki (takozlardaki) somunları sıkarak veya gevşeterek motoru yukarı/aşağı oynatabilirsiniz.
- Yatay Ayar: Motor kulaklarının tabanındaki delikler genellikle ovaldir; motoru levye yardımıyla sağa veya sola kaydırabilirsiniz.
Hizalama Kontrol Tablosu
| Adım | İşlem | Hedef |
| Ön Kontrol | Motor takozlarını inceleyin | Kauçuklar çökmüşse önce takoz değişmeli. |
| Ölçüm | Sentil çakısı ile 4 noktayı ölçün | Tüm noktalarda ölçü eşit olmalı. |
| Dönüş Testi | Şaftı 90° çevirip tekrar ölçün | Şaft eğikse ölçüler değişecektir. |
| Sıkıştırma | Cıvataları karşılıklı sıkın | Son kontrolde sapma sıfıra yakın olmalı. |
Sörveyör Tavsiyesi: “Esnek Kaplin Çözüm Değildir”
Piyasada bulunan “Sigma Drive” veya “Python Drive” gibi esnek kaplinler, ufak hizalama hatalarını tolere etmek içindir; ancak bu sistemler asla kötü bir hizalamanın üzerini örtmek için kullanılmamalıdır. Temel hizalama ne kadar iyi olursa, tekneniz o kadar sessiz ve uzun ömürlü olur.
