15 metreye kadar olan seri üretim yelkenlilerde, güverte üstü donanımların yanı sıra teknenin görünmeyen yerlerinde yapılan “küçük” kişiselleştirmeler veya hatalı mühendislik tercihleri de sörvey raporlarında devasa kusurlar olarak karşımıza çıkar. Akdeniz ve Ege piyasasında alıcıların en çok gözünü korkutan ve teknenin satış likiditesini doğrudan sıfırlayan diğer 3 kritik hata alanını, marka ve model bazlı gerçekçi vakalarla inceleyelim:
Vaka 4: Hanse 455 – Lityum (LiFePO4) Akü Dönüşümü ve Yanlış Şarj/Voltaj Altyapısı ile İnverter İflası
Tekne: Hanse 455 (Boy: 13.95 Metre, GRP Gövde)
Donanım / Komponent: Victron Energy MultiPlus İnverter/Şarj Cihazı, Standart Alternatör & Sonradan Eklenen 600Ah LiFePO4 Akü Bankası
Arıza ve Sebep:
Koylarda jeneratör çalıştırmadan uzun süre kalmak ve kahve makinesi, mikrodalga gibi yüksek güç tüketen cihazları rahatça kullanmak isteyen bir tekne sahibi; Hanse 455 model teknesinin orijinal AGM servis akülerini sökerek yerine toplam 600Ah kapasiteli Lityum (LiFePO4) akü bankası kurmuştur. Ancak lityum akülerin iç direncinin çok düşük olduğunu ve bitene kadar maksimum akımla şarj olmak isteyeceğini göz ardı etmiştir. Sisteme bir DC-DC şarj regülatörü (Smart şarj cihazı) eklemeden, doğrudan motorun üzerindeki standart alternatöre bağlamıştır.
Sonuç ve Finansal Fatura:
Motor çalıştırılıp seyir yapıldığı ilk uzun rotada, lityum aküler motor alternatöründen kapasitelerinin üzerinde (yaklaşık 100-110 Amper) akım çekmeye başlamıştır. Bu yüksek talebe dayanamayan standart motor alternatörü aşırı ısınarak seyir esnasında yanmış ve kilitlenmiştir. Alternatör kayışının kopmasıyla motorun tatlı su pompası da durmuş ve motor hararet yapmıştır.
Ayrıca lityum akülerin ani voltaj dalgalanmaları, lityum şarj profiline göre kalibre edilmemiş olan Victron MultiPlus inverter cihazının ana kartını (PCBA) yakmıştır.
Sörvey ve Son Kullanıcı Gözüyle: Satış öncesi sörvey kontrolünde, lityum dönüşümünün mühendislik standartlarına (CE ve ISO kuralları) uygun yapılmadığı, teknede yangın riski bulunduğu rapor edilmiştir. Alıcı, sigorta şirketinin bu güvensiz altyapı yüzünden tekneye poliçe kesmeyeceğini belirterek masadan kalkmıştır. Sistemi standartlara uygun hale getirmek; akıllı DC-DC konvertörlerin eklenmesi, yanan inverter kartının değişimi ve yüksek kapasiteli bir Balmar alternatör montajı ile satıcıya 8.500 Euro masraf çıkarmıştır.
Vaka 5: Jeanneau Sun Odyssey 440 – Yanlış Tip Sintine Pompası/Hortumu ve Klasik Sintine Kokusu Kabusu
Tekne: Jeanneau Sun Odyssey 440 (Boy: 13.39 Metre, Modern Düz Tabanlı Gövde)
Donanım / Komponent: Rule 2000 GPH Sintine Pompası, Standart Çekvalf (Check Valve) & Spiral Hortum
Arıza ve Sebep:
Yeni nesil modern yelkenlilerin (Sun Odyssey 440 gibi) gövde yapıları eski tekneler gibi derin bir sintine kuyusuna (bilge sump) sahip değildir; taban oldukça düzdür. Tekne sahibi, sintinede biriken az miktardaki suyu daha hızlı tahliye etmek için orijinal fabrikanın koyduğu pompayı söküp, yüksek debili bir Rule 2000 GPH pompa taktırmış, hortum olarak da iç yüzeyi tırtıklı standart ucuz spiral hortum kullanmıştır. Ayrıca suyun geri kaçmasını engellemek için pompanın hemen çıkışına ağır bir mekanik çekvalf eklemiştir.
Sonuç ve Finansal Fatura:
Yüksek debili pompa çalışıp durduğunda, tırtıklı spiral hortumun içinde ve çekvalfe kadar olan dikey hat üzerinde yaklaşık 2-3 litre su asılı kalmıştır. Pompa durduğu an, çekvalfin tam kapanamaması veya hortumdaki suyun ağırlığı nedeniyle bu su tekrar düz sintine tabanına geri akmıştır.
Sistem bir kısırdöngüye girmiş; az bir su için pompa dakikalarca çalışmış, durmuş ve suyu geri bırakmıştır. Düz tabana yayılan bu durağan deniz suyu, zamanla sintine altındaki ahşap taban tahtalarının (floorboards) kontrplağına işlemiş, delaminasyona ve teknenin içine sinen yoğun, ekşi bir sintine/küf kokusuna neden olmuştur.
Sörvey ve Son Kullanıcı Gözüyle: Bir alıcı adayı tekneye adım attığı an burnuna gelen küf ve ağır sintine kokusu, “Bu teknede gizli bir su kaçağı ve çürüme var” algısı yaratır. Sörveyör nem ölçerle baktığında ahşap tabanlarda yüksek nem tespit etmiş ve tüm taban ahşaplarının değişimini istemiştir. Kokunun giderilmesi, taban döşemelerinin yenilenmesi ve sintine sisteminin diyaframlı (arkasında su bırakmayan) Whale veya Jabsco pompalar ve pürüzsüz düz hortumlarla revize edilmesi satıcıya 5.000 Euro‘ya mal olmuştur.
Vaka 6: Beneteau Oceanis 35.1 – Sonradan Eklenen Ağır Klima Ünitesi ve Baş/Kıç Trimi Dengesi Bozukluğu
Tekne: Beneteau Oceanis 35.1 (Boy: 11 Metre, GRP Gövde)
Donanım / Komponent: Webasto 16.000 BTU Marine Klima & Deniz Suyu Pompası
Arıza ve Sebep:
Yaz aylarında marinada konforlu uyumak isteyen bir tekne sahibi, 35 feetlik bu kompakt gezi yelkenlisinin baş kabin yatak altı (V-berth) saklama alanına 16.000 BTU kapasiteli ağır bir Webasto entegre klima ünitesi yerleştirmiştir. Klimanın çalışması için gereken deniz suyu pompasını ve ağır elektrik panolarını da yine baş taraftaki zincirlik duvarına yakın konuma monte ettirmiştir.
Sonuç ve Finansal Fatura:
Zaten baş tarafında çapa ve zincir yükü olan 11 metrelik hafif bir teknenin tam burnuna yaklaşık 45 kg’lık bir ünite ve klima tesisatı eklemek teknenin statik trimini bozmuştur. Tekne iskelede dururken bile burnu hafifçe aşağıda, kıçı yukarıda (stern-up) kalmıştır.
Bu durumun asıl sinsi mekanik sonucu şudur: Kıç taraftaki banyoda bulunan pis su tankının (holding tank) tahliye çıkışı, teknenin öne yatmasından dolayı tasarım geometrisini kaybetmiştir. Tankın içinde her zaman 1/4 oranında pis su kalmaya başlamış, tamamen tahliye edilemeyen bu atık zamanla tank tabanında katılaşarak kokmaya ve maserasyon (tahliye) hatlarını tıkamaya başlamıştır.
Sörvey ve Son Kullanıcı Gözüyle: Deniz denemesinde teknenin motor seyri yaparken kıçının havada kalmasından dolayı pervanenin (propeller) suyu tam kavrayamadığı ve kavitasyon (köpürme) yaratarak tekneyi fabrika verisi olan 7.2 knot yerine en fazla 6.3 knot sürate çıkarabildiği sörvey raporuna yazılmıştır. Ayrıca pis su tankı tıkanıklığı nedeniyle tuvalet sistemi kilitlenmiştir. Alıcı bu trim kusurunu ciddi bir pazarlık kozu olarak kullanmıştır. Klimanın sökülerek teknenin ağırlık merkezine yakın bir yere (salon koltuk altı) taşınması, borulama altyapısının yeniden çekilmesi ve pis su tankının kimyasallarla temizlenmesi satıcıya 4.200 Euro finansal zarar olarak dönmüştür.
