Deniz testi (Sea Trial), bir tekne satın alma sürecinin “gerçeklik anıdır.” Karada pırıl pırıl duran bir tekne, suya girdiğinde tüm gizli kusurlarını birer birer kusabilir. Bir sörveyör olarak, deniz testinde sadece “tekne ne kadar hızlı gidiyor” diye bakmam; teknenin ruhunu ve sağlığını dinlerim.
İşte profesyonel bir deniz testi için adım adım kontrol listesi:
1. Soğuk Çalıştırma (En Önemli Kural)
Tekneye vardığınızda motorun soğuk olduğundan emin olun. Elinizi motor bloğuna sürün; sıcaksa satıcı motorun zor çalışma veya duman atma sorununu gizlemek için önceden çalıştırmış olabilir.
- Kontrol: Motor tek marşta alıyor mu? İlk çalıştırmada çıkan dumanın rengi nedir? (Birkaç saniye beyaz normaldir, mavi veya yoğun siyah duman sorundur).
2. Isınma ve Rölanti Kontrolü
Motor rölantideyken sarsıntı (vibrasyon) seviyesine bakın.
- Ses: Anormal bir vuruntu veya kayış ıslığı var mı?
- Sızıntı: Motor ısınırken sintineye, hortum diplerine ve mil yatağına (kovan) bakın. Su veya yağ kaçağı var mı?
3. Yük Altında Performans (Tam Gaz Testi)
Motor ısındıktan sonra (yaklaşık 15-20 dk seyirden sonra) güvenli bir alanda Tam Gaz (WOT – Wide Open Throttle) verin.
- Devir: Motor, kataloğunda yazan maksimum devire (örneğin 3600 RPM) ulaşabiliyor mu? Ulaşmıyorsa; ya pervane yanlıştır, ya motor güç kaybediyordur ya da tekne altı çok kirlidir.
- Hararet: Tam gazda 5-10 dakika seyir yapın. Hararet ibresi sabit kalıyor mu yoksa tehlikeli bölgeye mi tırmanıyor?
4. Manevra ve Şanzıman Testi
- Vites Geçişleri: İleri-boş-geri geçişlerinde sert bir “küt” sesi veya gecikme var mı?
- Dümen: Dümen tam sancak ve tam iskeleye rahat dönüyor mu? Takılma veya hidrolik kaçağı var mı?
- Titreşim: Belirli bir devirde tekne zangırdamaya başlıyorsa şaft hizalaması (alignment) bozuk veya pervane hasarlı olabilir.
Deniz Testi Gözlem Tablosu
| Test Adımı | Ne Aranmalı? | Kritiklik |
| Egzoz Çıkışı | Su atışı debisi (Kesik kesik mi, gür mü?) | Yüksek |
| Elektronikler | Radar, otopilot, derinlik göstergesi çalışıyor mu? | Orta |
| Yelken Basma | Mandarlar, vinçler ve yelken kondisyonu | Yüksek (Yelkenli için) |
| Irgat Testi | Demir atıp çekerken motorun zorlanması | Orta |
5. Yelkenli Tekneler İçin Ekstra
Eğer bir yelkenli alıyorsanız, motor testinden sonra yelkenleri mutlaka basın.
- Arma Tansiyonu: Tekne rüzgarı aldığında yan çarmıh ipleri aşırı gevşiyor mu?
- Direk Sesleri: Direk içindeki kablolar vuruntu yapıyor mu? Direkte eğrilik var mı?
6. Sistemlerin “Yük Altında” Kontrolü
Seyir halindeyken (sarsıntı varken) diğer sistemleri de çalıştırın:
- Jeneratör ve Klima: İkisini aynı anda açın, sistem yükü kaldırıyor mu?
- Tuvaletler: Seyir esnasında pompalama yapıyor mu?
Sörveyörün “Uyanık” Tavsiyeleri
- Sintineyi Kurulayın: Teste başlamadan önce sintineyi tamamen kurulayın. Test bittiğinde içinde yeni su veya yağ varsa sızıntının yerini hemen bulursunuz.
- Yanınızda Bir Not Defteri Olsun: Satıcının “o basit bir ayar, yaparız” dediği her şeyi not edin.
- Hızı GPS ile Ölçün: Gösterge hatalı olabilir, telefonunuzdaki bir denizcilik uygulamasıyla gerçek hızı teyit edin.
