Deniz araçlarının suda (yüzer vaziyette) gerçekleştirilen sörveyine Suda Sörvey (In-Water Survey) veya Deniz Denemesi (Sea Trial) denir. Özellikle alım-satım işlemlerinde, teknenin yalnızca karada değil, denizde de performansının ve sistemlerinin kontrol edilmesi hayati önem taşır.
İşte bir teknenin denizde (suda) nasıl sörvey edildiğine dair detaylı bir rehber:
Suda sörvey, genellikle karada yapılan kapsamlı Ön Satın Alma Sörveyi‘nin tamamlayıcı son aşamasıdır.
I. Suda Sörveyin Amaçları
Tekne denizdeyken sörveyörün temel amaçları şunlardır:
- Su Hattı Üstü Görsel İnceleme: Teknenin, karada kolayca görülemeyen su hattına yakın kısımlarında hasar, korozyon veya deformasyon olup olmadığını kontrol etmek.
- Motor ve Tahrik Sistemi Performansı: Motorun gerçek yük altında (seyir halindeyken) nasıl çalıştığını test etmek.
- Seyir Dinamikleri: Teknenin dümen, pervane, trim ve denge sistemlerinin doğru çalışıp çalışmadığını anlamak.
- Sistem Kaçakları: Seyir ve yük altında, su altı bağlantı noktaları, şaft keçesi (salmastra) ve sintine alanlarında su alımı olup olmadığını tespit etmek.
II. Suda Sörvey Aşamaları
A. Rıhtım İncelemesi (Dockside Inspection)
Tekne hareket etmeden önce rıhtımda yapılan ilk kontrollerdir:
- Su Altı Bağlantı Noktaları (Valfler): Teknenin içinden, tüm deniz suyu giriş ve çıkış valflerinin (Kingston vanaları) çalışır durumda olup olmadığı kontrol edilir. Sörveyör, paslanma, sızıntı veya sıkışma olup olmadığını kontrol eder.
- Sintine Kontrolü: Motor bölmesi ve diğer sintine alanlarında anormal miktarda su, yağ kaçağı veya yakıt kokusu olup olmadığı tespit edilir. Sintine pompalarının otomatik ve manuel çalışması kontrol edilir.
- Motor Çalıştırma (Soğuk Başlangıç): Motorun soğuk durumdayken kolayca çalışıp çalışmadığı gözlemlenir. Çalışma sırasında anormal ses, duman veya titreşim olup olmadığı not edilir.
B. Deniz Denemesi (Sea Trial) – Asıl Performans Testi
Tekne seyir hızına ulaştığında ve yüke bindiğinde yapılan testlerdir:
- Motor Performansı ve Ölçümler:
- Gaz Kolu Testi: Motor, düşük, orta ve tam gaz devirlerinde (WOT – Wide Open Throttle) çalıştırılır. Motorun belirtilen maksimum RPM’ye ulaşıp ulaşmadığı kontrol edilir.
- Sıcaklık ve Yağ Basıncı: Motorun normal çalışma sıcaklığına ulaşıp ulaşmadığı ve yağ basıncının üretici standartlarında olup olmadığı izlenir.
- Duman Analizi: Egzosttan çıkan dumanın rengi ve miktarı gözlemlenir (Mavi: Yağ yakma, Siyah: Eksik yanma/yakıt fazlalığı, Beyaz: Soğutma suyu kaçağı).
- Dümen ve Manevra Testleri:
- Tam Tur Testi: Tam yol ileri ve tam yol geri manevralarında dümenin hassasiyeti ve tepkisi kontrol edilir.
- Spiral Dönüş Testi: Teknenin keskin dönüşlerde stabilitesi ve dümen sertliği test edilir.
- Bağlama Manevraları: Dar alanlarda ileri-geri manevra ve palamar tutma becerisi gözlemlenir (özellikle çift motorlu teknelerde).
- Navigasyon ve Elektronik Testler:
- Radar, GPS, Otopilot, VHF telsiz ve Derinlik ölçer gibi tüm seyir elektroniklerinin seyir halindeyken doğru ve senkronize çalışıp çalışmadığı kontrol edilir.
- Yelkenlilerde Yelken Testi:
- Yelkenler açılır, farklı seyirlerde (rüzgara yakın, apaz, pupa) trim ayarları yapılır.
- Direk ve arma sistemlerinden (çarmıklar, ıstralyalar, halatlar) anormal ses gelip gelmediği dinlenir.
- Yelkenli teknenin tırmanma performansı ve dümen hassasiyeti değerlendirilir.
C. Deniz Denemesi Sonrası Kontrol (Post-Trial)
Rıhtıma dönüldükten sonra, motor hala sıcakken aşağıdaki kontroller yapılır:
- Kaçak Kontrolü: Motor bölmesinde veya şaft yatağı çevresinde seyir sırasında oluşan yeni bir su, yağ veya yakıt kaçağı olup olmadığı kontrol edilir.
- Titreşim Kaynağı: Seyir sırasında anormal titreşim hissedildiyse, bunun motor, pervane veya şaft kaynaklı olup olmadığı tespit edilmeye çalışılır.
III. Sörvey Raporu ve Sonuç
Tüm bu deniz denemeleri ve kontrollerden elde edilen veriler, karada yapılan teknik inceleme sonuçlarıyla birleştirilerek nihai sörvey raporunda detaylı olarak yer alır. Sörveyör, sadece gözlem yapmakla kalmaz, aynı zamanda bu testler sırasında elde ettiği performans verilerini (hız, RPM, basınç) raporuna ekler.
Bu kapsamlı Deniz Denemesi, alıcının, teknenin gerçek deniz koşullarındaki güvenilirliği ve performansı hakkında net bir fikre sahip olmasını sağlar.
