Teknede Acil Durum Rehberi

Denizcilikte “en iyi kaptan”, sorun çıkmasını engelleyen değil; sorun çıktığında ne yapacağını bilen ve ekibini panikletmeden yöneten kişidir. Denizde saniyeler hayati önem taşır.

İşte en çok merak edilen deniz güvenliği konularını içeren, “Teknede Acil Durum Yönetimi ve Eylem Planı”.

Teknede Acil Durum Rehberi: Kritik Anlarda Hayat Kurtaran Müdahaleler

Denizde her senaryo için önceden belirlenmiş bir “B Planı” olmalıdır. İşte en yaygın deniz kazaları ve adım adım çözüm yolları:

1. Çapa Taraması (Anchor Dragging)

Gece yarısı rüzgarın dönmesi veya zeminin kum olması nedeniyle çapanız tutunmayı bırakabilir.

• Belirtiler: GPS rotasında sapma alarmı (Anchor Alarm), teknenin rüzgara karşı açısının değişmesi, kıyıya yaklaşma hissi.
• Acil Eylem Planı:
  1. Motoru Çalıştırın: Hemen vitesi boşa alarak motoru ısıtın.
  2. Pozisyonu Sabitleyin: Teknenin kıyıya veya diğer teknelere çarpmasını engellemek için ileri yol vererek yükü çapadan alın.
  3. Çapayı Toplayın: Çapayı tamamen çekin, üzerindeki yosun veya balçığı temizleyin.
  4. Yeniden Funda Edin: Daha uygun bir zemine, rüzgar altını hesaba katarak ve derinliğin en az 5-6 katı kaloma (zincir) bırakarak tekrar çapa atın.

2. Yelken Sıkışması veya Mandar Kopması

Sert havada yelkenin kapanmaması (özellikle sarmalı/furling sistemlerde) tekneyi kontrolsüzce bayıltabilir.

• Acil Eylem Planı:
  1. Rotayı Değiştirin: Tekneyi rüzgara tam cephe (head to wind) getirin. Bu, yelkenin üzerindeki yükü boşaltır.
  2. Motor Desteği: Motoru çalıştırın ve rüzgar üstünde kalmaya devam edin.
  3. Müdahale: Eğer furling sıkıştıysa, halatı vinçle zorlamayın (mekanizmayı kırabilirsiniz). Yelkeni elle veya bir yardımcı halatla aşağı çekmeye çalışın.
  4. Bıçak Hazır Olsun: Eğer durum tehlikeli bir hal alıyorsa ve tekne alabora olma riskindeyse, yelkeni kesmekten çekinmeyin. (Can güvenliği > Yelken maliyeti).

3. Motora Halat Dolanması

Pervaneye dolanan bir halat veya balıkçı ağı, teknenizi bir anda akıntıya ve rüzgara karşı savunmasız bırakır.

• Acil Eylem Planı:
  1. Motoru Durdurun: Daha fazla hasarı (şaft eğilmesi, şanzıman arızası) önlemek için kontağı kapatın.
  2. Yelken Açın: Eğer rüzgar varsa, manevra kabiliyeti kazanmak için küçük bir yelken (flok) açın.
  3. Çapa Atın: Eğer kıyıya sürükleniyorsanız, motorun çalışmamasını beklemeyin; hemen çapa atarak tekneyi durdurun.
  4. Dalış Hazırlığı: Deniz sakinse ve motor soğuduysa, bıçakla pervaneyi temizleyin. (Motor çalışırken asla suya girmeyin!).

4. Denize Adam Düştü (MOB – Man Overboard)

En korkulan senaryodur. Sükunet hayati önem taşır.

• Acil Eylem Planı:
  1. Bağırın: “Denize adam düştü!” diye bağırın ve bir kişiyi sadece düşen kişiyi işaret etmekle (Point) görevlendirin.
  2. Marker Atın: Hemen denize bir can simidi, ışıklı şamandıra veya ulaşılabilecek bir nesne atın.
  3. MOB Butonu: Chartplotter üzerindeki “MOB” tuşuna basın (koordinatları kaydetmek için).
  4. Manevra: Motoru çalıştırın (halatlara dikkat ederek) ve “Williamson Dönüşü” veya rüzgar altından yaklaşma manevrasıyla kazazedeye dönün.

5. Sintine Su Yükselmesi (Su Alma)

Teknenin içine kontrolsüz su girmesi.

• Acil Eylem Planı:
  1. Pompa Kontrolü: Manuel ve elektrikli tüm sintine pompalarını çalıştırın.
  2. Kaynağı Bulun: Vanaları (Seacocks), şaft kovanını ve su pompalarını kontrol edin.
  3. Vanaları Kapatın: Kaynağı bulamıyorsanız tüm deniz suyu giriş vanalarını kapatın.
  4. Tıka: Delik varsa yelken bezi, tahta takoz veya acil durum macunu ile kapatın.

Acil Durum İstasyonu: Her Teknede Olması Gerekenler

• VHF Telsiz: Kanal 16 her zaman açık olmalı.
• İşaret Fişekleri: Son kullanma tarihi geçmemiş olmalı.
• Keskin Bir Bıçak: Kokpitte, ulaşılabilir bir noktada.
• Ahşap Takozlar: Her vana yanına uygun boyda bağlanmış olmalı.

Özet: Denizde panik, hatayı; hazırlık ise hayatı getirir. Ekibinizle yılda en az bir kez bu senaryoların tatbikatını yapın.