Elektrik tesisatı yenilemesi, yıllar içinde üst üste eklenmiş hatları tek bir düzene kavuşturur. İyi bir yenileme, bir arıza anında hangi kablonun nereye gittiğini bilen bir tesisattır.
Ne zaman gerekir?
- Sonradan eklenmiş, sigortasız ya da ev tipi kabloyla çekilmiş hatlar.
- Termal kamerada ısınan bağlantılar ve oksitlenmiş terminaller.
- Açıklanamayan kaçak akım ya da akülerin kendi kendine boşalması.
- Şeması olmayan, etiketsiz pano.
Yenilemenin ilkeleri
- Kablo
- Kalaylı, çok telli deniz tipi kablo. Kesit, akım ve hat uzunluğundaki gerilim düşümüne göre seçilir.
- Koruma
- Her hat kaynağa en yakın noktada sigortalanır; ana akü hattında da koruma bulunur.
- Düzen
- AC ve DC hatlar ayrı yollardan geçer; kablolar sabitlenir, keskin kenarlardan korunur.
- Etiket ve şema
- Her kablo iki ucundan etiketlenir; güncel şema teknede bulunur.
- Standart
- DC tesisat için ISO 10133, AC tesisat için ISO 13297 esas alınır.
İşin sırası
- Envanter. Mevcut tüketiciler ve akü kapasitesi listelenir.
- Tasarım. Yük hesabı, akü bankası, şarj kaynakları ve şema.
- Söküm ve çekim. Eski hatlar çıkarılır, yenileri şemaya göre çekilir.
- Test. Süreklilik, yalıtım, kaçak akım ve yük altında termal tarama.
- Teslim. Şema, etiket listesi ve ölçüm kayıtları.
Sahada sık gördüğümüz
- Isınan elektrik bağlantısı: Termal kamerada ana akü şalterinin bir kutbu çevresinden belirgin sıcak.
- Sonradan eklenmiş sigortasız hat: Sonradan eklenmiş cihazlar için ev tipi kablo ve bağlantı klemensleriyle, sigortasız çekilmiş hat.
Yük hesabı nasıl yapılır?
Yeni tesisatın tasarımı, teknedeki her tüketicinin gücü ve çalışma süresiyle başlar. Buzdolabı, otomatik pilot, seyir cihazları, aydınlatma, pompalar ve ırgat gibi yüksek akım çeken cihazlar ayrı ayrı listelenir. Bu listeden hem akü bankasının kapasitesi hem de her hattın taşıması gereken akım çıkar. Kablo kesiti, akımın yanında hat uzunluğuna göre de seçilir; uzun bir hatta ince kablo, cihazın ucunda gerilimi düşürür ve cihaz beklenen performansı veremez.
Pano
Yeni pano, her hattın ayrı sigortayla korunduğu, etiketlerin okunaklı olduğu ve arkasına bakım için ulaşılabilen bir düzende kurulur. Ana şalter ve akü seçim düzeni, acil bir durumda hızla bulunabilecek bir yerde olmalıdır. Panoya gerilim ve akım göstergesi eklemek, sistemi kullanırken durumunu izlemeyi kolaylaştırır.
Galvanik koruma ve bağlantılar
Tesisat yenilenirken teknenin bağlantı (bonding) sistemi ve katodik koruma da gözden geçirilir. Su altındaki metallerin nasıl bağlandığı, anotların yeri ve kıyı elektriği tarafındaki galvanik izolatör, yeni tesisatın parçası olarak ele alınır. İş bittikten sonra referans elektrotla ölçüm yapılarak sonuç doğrulanır.
Aşamalı yenileme
Bütçe tüm tesisatın bir kerede yenilenmesine izin vermiyorsa, iş aşamalara bölünebilir: önce ana dağıtım, akü bankası ve pano; sonra tek tek hatlar. Bu durumda ilk aşamadan itibaren yeni şema esas alınır, böylece eski ve yeni hatlar karışmaz.
Kabulde
Yenileme sonrası her hat, şemaya göre kontrol edilir ve yük altında termal kamerayla taranır.
Emniyet ve yangın
Teknedeki yangınların önemli bir kısmı elektrik kaynaklıdır: gevşek bağlantı, aşırı yüklenmiş kablo, korumasız bir hat. Yenileme, bu risklerin temelden azaltılmasının fırsatıdır. Kabloların sürtünmeye karşı korunması, akü bağlantılarının kapatılması ve her hattın doğru değerde korunması, işin en önemli parçalarıdır.
İyi bir tesisat, sessiz çalışır ve arıza aramayı kolaylaştırır.