Raporunuzda geçen her terim burada: ne olduğu, hangi ölçümle bulunduğu ve sizin için ne anlama geldiği.
Bu sayfa, sörvey raporlarında ve transfer sözleşmelerinde geçen terimleri, sahada ne anlama geldikleriyle birlikte açıklar. Amaç sözlük ezberletmek değil: raporunuzu okurken bir terimde takıldığınızda, o terimin hangi ölçümle ve hangi sonuçla ilişkili olduğunu görebilmeniz.
Nasıl kullanılır: tarayıcınızda Ctrl+F (telefonda "sayfada bul") ile aradığınız terimi yazın. Terimler alfabetiktir. Bir terim raporunuzda geçiyor ama burada yoksa yazın; sözlüğe ekleriz.
Raporda her bulgunun aciliyet sınıfı. A: emniyeti doğrudan etkiler, denize çıkmadan giderilir. B: bu sezon içinde yapılmalı. C: planlı bakım kalemi. Sınıf, bulgunun ne kadar pahalı olduğunu değil, ne kadar acil olduğunu anlatır.Sahada: Raporun ilk sayfasındaki özet, A sınıfı bulgularla başlar.İlgili sayfa: Rapor nasıl okunur
Karvel: kaplama tahtaları yan yana, düz yüzey. Klinker: tahtalar birbirinin üstüne biner. Karvelde kalafat derzi, klinkerde perçin hattı kontrol edilir. İkisinde de bağlantı elemanı (çivi/vida) korozyonu asıl belirleyicidir.Sahada: Sahada ilk bakılan yer, bağlantı elemanlarının çevresindeki pas lekesidir.İlgili sayfa: Ahşap tekne sörveyi
Gövdedeki metalleri galvanik korozyondan koruyan, kendini feda eden çinko, alüminyum veya magnezyum blok. Tuzlu suda çinko, tuzlu ve acı suda alüminyum, tatlı suda magnezyum kullanılır. Yanlış anot, koruma sağlamaz.Sahada: Yarısından fazlası erimiş anot, sörveyde değişim önerisiyle yazılır.İlgili sayfa: Katodik koruma ölçümü
Direği ayakta tutan sistem: direk, bumba, salyalar, ıstralyalar, patalyalar ve bağlantı elemanları. Tel arma için genel kabul gören yenileme aralığı 10-12 yıldır; ama süre değil, terminal ve tel durumu karar verdirir.Sahada: Terminaller 30 kat büyüteçle, gerginlik tansiyon ölçerle kontrol edilir.İlgili sayfa: Arma sörveyi
Motorun yanma odasından karter'e kaçan gaz miktarının ölçümü. Yüksek blowby, segman veya silindir aşınmasının işaretidir. Kompresyon testiyle birlikte okunur.Sahada: Bağımsız motor teknisyeniyle, motor çalışma sıcaklığındayken yapılır.İlgili sayfa: Motor sörveyi
Ulaşılamayan hacimlere (silindir içi, tank içi, sintine altı, direk içi) sokulan kamera. Sökmeden görüntü alır; sörveyde görülemeyeni görünür kılan en pratik araçtır.Sahada: Kaplama arkasındaki sızıntı izleri çoğu zaman ilk kez boroskopla görülür.İlgili sayfa: Sörvey ekipmanları
Armanın yükünü gövdeye aktaran metal bağlantı. Güvertedeki dolgu yaşlanınca su sızar, çevresinde tuz izi ve paslanma oluşur. Ahşap ve GRP teknelerde en kritik gizli kusur noktalarından biridir.Sahada: Güverte geçişindeki pas izi, içeride korozyon olabileceğinin ilk işaretidir.İlgili sayfa: Arma sörveyi
Kompozit katmanların birbirinden ayrılması. Sesleme çekiciyle vurulduğunda sağlam laminatın tok sesi yerine boş, davul gibi ses duyulur. Termal kamerayla da farklı ısı deseni verir.Sahada: Sesleme çekicinde boğuk ses, nem ölçerde yükselen değerle birlikte değerlendirilir.İlgili sayfa: GRP sörveyi
Teknenin çalışır durumda, yükte denendiği aşama. Soğuk çalıştırma, kademeli devir artışı, sıcaklık davranışı, titreşim, dümen ve yelken donanımı burada ölçülür. Karada görülmeyen kusurların büyük kısmı burada ortaya çıkar.Sahada: Motor soğukken başlar; devir kademelerinde sıcaklık ve titreşim ölçülür.İlgili sayfa: Deniz testi
Teknenin su altında kalan derinliği. Marina girişi, sığ koy ve karaya alma planlamasında belirleyicidir; transfer rotası seçiminde de hesaba katılır.Sahada: Marina ve travel lift seçiminde belgedeki değer değil, ölçülen su çekimi esas alınır.İlgili sayfa: Marina rehberi
Laminat içindeki boşluk ve delaminasyonu sesle bulan, gövdeye zarar vermeyen sert plastik uçlu çekiç. Nem ölçerin gösterdiği bölgeyi doğrulamak için kullanılır.Sahada: Gövde ızgara hâlinde taranır, boğuk sesli bölgeler krokiye işlenir.İlgili sayfa: Sörvey ekipmanları
Su hattı ile güverte arasındaki yükseklik. Yükleme, stabilite ve güverteye alınan su miktarı açısından önemlidir.Sahada: Aşırı yüklü teknede su hattı izi, fribordun beklenenden düşük olduğunu gösterir.İlgili sayfa: GRP sörveyi
Farklı metallerin deniz suyunda temas etmesiyle oluşan elektrokimyasal aşınma. Anotlar bu süreci üstlenerek pervane, şaft ve kılavuz yatakları korur.Sahada: Farklı metallerin birleştiği noktada beyaz tozlanma ya da yeşil oksit görülür.İlgili sayfa: Katodik koruma ölçümü
Cam elyafı takviyeli polyester veya vinilester kompozit. Türkiye'deki ikinci el filonun büyük kısmı bu malzemedendir. Ana kontrol kalemleri: nem, delaminasyon, jelkot çatlakları ve osmoz.Sahada: Türk ikinci el pazarındaki teknelerin büyük çoğunluğu GRP'dir.İlgili sayfa: GRP sörveyi
Deniz suyunun motor soğutma suyundan ısıyı aldığı birim. Tıkanma ve tuzlanma en sık görülen aşırı ısınma sebebidir; impeller kanadı koptuğunda burada birikir.Sahada: Deniz testinde giriş-çıkış sıcaklık farkı lazer termometreyle okunur.İlgili sayfa: Motor sörveyi
Laminatın en dış koruyucu tabakası. Örümcek çatlakları çoğunlukla kozmetiktir; yıldız çatlak darbeyi, düzgün hat boyunca çatlak yapısal hareketi işaret eder.Sahada: Kılcal çatlaklar 30 kat büyüteçle görülür ve nem ölçümüyle birlikte yorumlanır.İlgili sayfa: GRP sörveyi
Ahşap teknede kaplama derzlerinin üstüpü ve macunla doldurulması. Derz açılması sızıntının değil, çoğunlukla kuruma ve hareketin sonucudur; sörveyde derzin kendisi değil ardındaki bağlantı elemanı aranır.Sahada: Kuruyup çekmiş kalafat, derz boyunca açılan ince bir çizgi olarak görünür.İlgili sayfa: Ahşap tekne sörveyi
Metal gövde ve donanımı korozyondan koruyan sistem: anotlar, bağlama (bonding) devresi ve gerekiyorsa empoze akım. Çinko referans elektrotla gövde potansiyeli ölçülerek doğrulanır.Sahada: Referans elektrotla, tekne suda iken ve kıyı elektriği açık-kapalı ölçülür.İlgili sayfa: Katodik koruma ölçümü
Salmanın gövdeye bağlandığı cıvatalar ve çevresindeki laminat. Karaya oturma sonrası en çok kontrol edilen bölgedir; sintinede çatlak, pas izi veya sızıntı aranır.Sahada: İçeride cıvata çevresindeki pas ve su, dışarıda birleşim çatlağıyla birlikte değerlendirilir.İlgili sayfa: GRP sörveyi
Her silindirde sıkıştırma basıncının ölçülmesi. Silindirler arası fark, motorun genel durumu hakkında tek bir mutlak değerden daha çok şey söyler.Sahada: Bağımsız motor teknisyeniyle koordine edilen ayrı bir hizmettir.İlgili sayfa: Motor sörveyi
Laminat içindeki nemi yüzeyi delmeden ölçen cihaz. Ölçümün anlamlı olması için teknenin en az bir hafta karada kuru bekletilmiş olması gerekir; yeni çekilmiş gövdede değerler yanıltıcı yüksek çıkar.Sahada: Güvenilir okuma için tekne en az 1 hafta karada kuru beklemiş olmalıdır.İlgili sayfa: Sörvey ekipmanları
Suyun jelkottan geçip laminat içinde asit oluşturması; yüzeyde sirke kokulu kabarcıklar yapar. Tek başına nem yüksekliği osmoz demek değildir; kabarcık, koku ve kuruma davranışı birlikte değerlendirilir.Sahada: İlk işaret, karina boyasının altında mercimek büyüklüğünde kabarcıklardır.İlgili sayfa: Osmoz sörveyi
Şaftın gövdeden çıktığı noktadaki sızdırmazlık. Geleneksel salmastrada seyirde damlama normaldir, durağanda değildir. Dripless tiplerde damlama beklenmez.Sahada: Seyirde damlama sayısı ve kovan çevresindeki tuz birikintisi kaydedilir.İlgili sayfa: Motor sörveyi
AB'de piyasaya arz edilen teknelerin uygunluk çerçevesi; tasarım kategorisi (A-D) ve üretici beyanını kapsar. Türkiye'den AB'ye götürülecek teknelerde belge zinciri önemlidir.Sahada: CIN numarası ve üretici plakası, uygunluk beyanıyla karşılaştırılır.İlgili sayfa: Mevzuat ve çevre
Teknenin en alt hacmi. Su birikimi, yağ izi, tuz kristali ve koku, sörveyde sistemlerin geçmişini anlatan en okunaklı yerdir.Sahada: Sintinedeki suyun rengi ve tadı (tuzlu, tatlı, yağlı) kaynağı gösterir.İlgili sayfa: GRP sörveyi
Teknenin durumunun bağımsız ve ölçüme dayalı tespiti. Alım öncesi, sigorta, değerleme, hasar ve durum sörveyi olarak ayrılır. Sörvey bir garanti değil, belirli bir tarihteki durumun kaydıdır.Sahada: Alım öncesi sörvey, karada ve denizde yapılan incelemelerin toplamıdır.İlgili sayfa: Sörvey türleri
Teknenin devrilmeye karşı davranışını tanımlayan standart. Sörvey stabilite hesabı yapmaz; ancak ağırlık dağılımı, yük ve yapılan değişiklikleri kayda geçirir.Sahada: Sonradan eklenen ağır ekipman, teknenin tasarım kategorisini etkileyebilir.İlgili sayfa: Mevzuat ve çevre
Yüzeydeki sıcaklık farklarını gösteren cihaz. Nem birikmiş bölgeler, elektrik panosunda ısınan bağlantılar ve motor üzerinde anormal sıcak noktalar bu yolla bulunur.Sahada: Elektrik panosu yük altındayken taranır; sıcak nokta fotoğrafla birlikte raporlanır.İlgili sayfa: Sörvey ekipmanları
Yabancı bayraklı teknenin Türkiye sularında seyri için düzenlenen belge. Giriş limanında açılır, çıkışta kapatılır; mürettebat listesi ve rota değişiklikleri buna işlenir.Sahada: Yabancı bayraklı teknede transferden önce geçerliliği kontrol edilir.İlgili sayfa: Transitlog rehberi
Değişken dalga biçimli akımı doğru ölçen ampermetre. Kaçak akım, şarj sistemleri ve tüketim ölçümünde kullanılır; sıradan ampermetre bu ölçümde yanıltır.Sahada: Şarj ve kaçak akım, kablo açılmadan ölçülür.İlgili sayfa: Elektrik sörveyi
Çelik ve alüminyum gövdelerde sac kalınlığının ses dalgasıyla ölçülmesi. Izgara planına göre alınan değerler orijinal kalınlıkla karşılaştırılarak kayıp yüzdesi bulunur.Sahada: Çelik teknede en ince noktalar çoğunlukla sintine ve su hattındadır.İlgili sayfa: Çelik ve alüminyum
Elektrik devrelerinde yalıtımın sağlamlığının ölçümü. Nem alan kablolarda direnç düşer; kaçak akım ve galvanik sorunların kaynağı çoğu zaman buradadır.Sahada: Düşük değer, nem almış ya da yıpranmış bir kabloya işaret eder.İlgili sayfa: Elektrik sörveyi
Direkten gövdeye ve sudaki topraklama plakasına giden yol. Bağlantı sürekliliği ölçülür; kopuk topraklama hem yıldırımda hem galvanik korumada risk üretir.Sahada: Bağlantı kablolarının sürekliliği ve korozyonu kontrol edilir.İlgili sayfa: Elektrik sörveyi
Teknedeki metal parçaların birbirine elektriksel olarak bağlanması. Amacı tüm metalleri aynı potansiyelde tutmak ve galvanik korozyonu kontrol altına almaktır. Sürekliliği ölçümle doğrulanır.Sahada: Kopuk bir bağlantı, o metali katodik korumanın dışında bırakır.İlgili sayfa: Katodik koruma ölçümü
Yanma gazlarının segman boşluğundan kartere kaçması. Yağ doldurma ağzından gelen basınç ve duman, silindir-segman aşınmasının göstergesidir.Sahada: Karter havalandırmasından çıkan yoğun buhar, sahada ilk ipucudur.İlgili sayfa: Motor sörveyi
Armanın gövdeye bağlandığı plaka. Yükün gövdeye aktarıldığı noktadır; çevresindeki su sızıntısı ve çatlak, sörveyde öncelikli kontrol kalemidir.Sahada: Güverte geçişindeki sızdırmazlık ve pas izi kontrol edilir.İlgili sayfa: Arma sörveyi
Sandviç laminatta iki kat arasındaki hafif malzeme (balsa, köpük). Islandığında yapısal katkısını kaybeder; nem ölçümünün asıl hedefi çoğu zaman burasıdır.Sahada: Islak nüve, nem haritasında belirgin bir yüksek bölge olarak görünür.İlgili sayfa: GRP sörveyi
Dip vanası (seacock)EN: Seacock
Gövdeyi delen her tesisat geçişindeki kapama vanası. Sıkışmış, çalışmayan veya bronz olmayan vana, batma riskine giden en yaygın bulgulardan biridir.Sahada: Vana kolu elle açılıp kapatılır; sıkışmış vana acil durumda kapanmaz.İlgili sayfa: GRP sörveyi
Sesleme için kullanılan sert plastik başlı çekiç. Jelkotu çizmeden laminatın iç yapısını sesle okumaya yarar.Sahada: Metal çekicin aksine jelkota zarar vermez.İlgili sayfa: Sörvey ekipmanları
Hidrolik kaldırma (travelift)EN: Travel lift
Tekneyi kayışlarla sudan alan vinç. Kayış konumu yanlış olursa gövdede yerel ezilme oluşabilir; kaldırma noktaları teknenin planına göre belirlenir.Sahada: Sapan noktaları iskandil ve şaftın dışında olacak şekilde işaretlenir.İlgili sayfa: Marina rehberi
Teknedeki elektrik kaçağının metal parçaları hızlandırılmış biçimde aşındırması. Galvanik korozyondan farkı, dış bir akım kaynağının bulunmasıdır.Sahada: Birkaç haftada anodu eriten hızlı korozyon, kaçak akımın tipik işaretidir.İlgili sayfa: Katodik koruma ölçümü
Reçinenin kimyasal olarak sertleşmesi. Sıcaklık ve nem doğru değilse kür tamamlanmaz; eksik kürlenmiş laminat beklenen mukavemeti vermez.Sahada: Kürü tamamlanmamış laminat, sert görünse de tam mukavemetine ulaşmamıştır.İlgili sayfa: İnşa danışmanlığı
Kompozit gövdede hangi katmanın hangi sırayla ve yönle serileceğini tanımlayan belge. İnşa sözleşmesinin teknik omurgasıdır.Sahada: Onarımda orijinal şemaya uyulup uyulmadığı kalınlık ve kat sayısıyla kontrol edilir.İlgili sayfa: İnşa danışmanlığı
MOB (man overboard)EN: MOB (man overboard)
Denize adam düşmesi. Emniyet ekipmanı kontrolünde MOB donanımı ve tatbikat düzeni ayrı bir başlıktır.Sahada: Denize adam düştü donanımı, can simidi ve ışığıyla birlikte erişilebilirlik açısından kontrol edilir.İlgili sayfa: Emniyet donanımı
Şaftın gövdeden çıktığı noktadaki sızdırmazlık elemanı. Klasik tipte az miktarda damlama normaldir; kuru tiplerde damlama arıza işaretidir.Sahada: Seyirde dakikada birkaç damla normaldir; sürekli akış ayar ya da değişim ister.İlgili sayfa: Motor sörveyi
Laminatı fenolik çekiçle hafifçe vurarak ses farkından iç boşluk ve delaminasyon aramak. Nem ölçümünü doğrulayan ikinci kanıttır.Sahada: Gövde, güverte ve kaporta ızgara hâlinde seslenir.İlgili sayfa: GRP sörveyi
Teslim öncesi tespit edilen eksikler listesi. Numaralı ve fotoğraflı olması, bakiye ödemesine dayanak oluşturur.Sahada: Teslim öncesi sörveyde her eksik fotoğraf ve konumuyla listelenir.İlgili sayfa: İnşa danışmanlığı
Teknenin boyuna denge durumu. Ağırlık dağılımı bozulduğunda su çekimi, yakıt tüketimi ve seyir davranışı değişir.Sahada: Deniz testinde hız kademelerinde tekne duruşu gözlenir.İlgili sayfa: Deniz testi
Metal inşada hangi kaynak yönteminin, hangi parametrelerle ve hangi yeterlilikteki kaynakçıyla uygulanacağını tanımlayan belge.Sahada: İnşa denetiminde kaynakçının belgesi ve WPS birlikte kontrol edilir.İlgili sayfa: İnşa danışmanlığı
Bir kuvvetin gövde üzerinde izlediği güzergâh. Bir çatlağın kozmetik mi yapısal mı olduğu, yük yolunun oradan geçip geçmediğine bakılarak belirlenir.Sahada: Güverte donanımındaki yük, arkasındaki takviyeye kadar izlenir.İlgili sayfa: İnşa danışmanlığı
Rapor Dili: Sık Karşılaşılan Kalıplar
Raporda geçen ifade
Pratikte anlamı
"Nem değerleri referans bölgeye göre yüksek"
Kuru kabul edilen bölgeyle karşılaştırıldığında fark var. Tek başına kusur değil; sesleme ve kuruma davranışıyla birlikte okunur.
"Sesleme sonucu boş ses alındı"
Laminat katmanlarında ayrılma olasılığı. Sınırları işaretlenir, ölçüsü rapora yazılır.
"Görsel muayene ile sınırlıdır"
O bölgeye sökmeden ulaşılamadı. Sınırlılık rapora yazılır; sorunun olmadığı anlamına gelmez.
"Şaft salmastrasında seyir halinde damlama"
Geleneksel salmastrada normal olabilir. Durağan haldeki damlama ise ayarsızlık ya da aşınma işaretidir.
"Anotlar %50'nin altında"
Bir sonraki karaya alışa kadar dayanmayabilir. Aciliyet sınıfı B veya C olarak verilir.
"Terminalde çatlak izi"
Arma bağlantısında yorulma başlangıcı. A sınıfı bulgudur; denize çıkmadan giderilir.
"Kayıt bulunamadı"
Bakım ya da onarımın yapıldığına dair belge yok. Yapılmadığı anlamına gelmez, doğrulanamadığı anlamına gelir.
Ölçüm Birimleri
Birim
Ne ölçer
Not
NM (deniz mili)
Mesafe
1 NM = 1.852 m. Transfer mesafeleri bu birimdedir.
Knot
Hız
1 knot = 1 NM/saat.
ft / m
Tekne boyu
1 ft = 0,3048 m. Sörvey fiyatlaması genellikle ft üzerinden yapılır.
GT (gros ton)
Hacimsel büyüklük
Ağırlık değil hacim ölçüsüdür; kaptan ehliyeti sınıfları bu birimle tanımlanır.
mm
Sac kalınlığı
Ultrasonik ölçüm sonuçları mm cinsindendir.
mV
Gövde potansiyeli
Katodik koruma ölçümünde çinko referans elektrota göre okunur.
Bar / psi
Kompresyon
Silindirler arası fark, mutlak değerden daha anlamlıdır.
Sık Sorulan Sorular
Yazın, hem size açıklayalım hem sözlüğe ekleyelim. Rapor dilinin anlaşılır olması raporun bir parçasıdır.
Nem tek başına karar vermez. Ölçümün alındığı koşullar (kaç gün karada kaldığı), sesleme sonucu ve kuruma davranışı birlikte değerlendirilir. Rapor bu üçünü birlikte yazar.
A sınıfı bulgular emniyetle ilgilidir; pazarlıktan önce giderilmesi gerekenlerdir. Pazarlık zemini genellikle B sınıfı kalemlerde oluşur.
Hayır. Sörvey, belirli bir tarihte, belirli bir kapsamda yapılan tespitin kaydıdır. Ulaşılamayan bölgeler rapora sınırlılık olarak yazılır.
Evet, bu sayfanın İngilizce karşılığı aynı terimleri İngilizce olarak veriyor. Raporlar da talebe göre Türkçe veya İngilizce hazırlanır.
