Arma, yelkenli teknenin en çok yük taşıyan ve en az bakılan sistemidir. Sigorta şirketlerinin 10 yaş üstü armada soru sormasının sebebi budur: arma kopması, direk kaybıyla sınırlı kalmaz; güverte, chainplate ve çoğu zaman mürettebat güvenliği de işin içindedir.
Armada en çok bilgi veren yer, teller değil terminallerdir. Tel ortasından nadiren kopar; kopma neredeyse her zaman bir bağlantı noktasında, gerilmenin yön değiştirdiği yerde başlar.
Bu yüzden büyüteçle bakılan yer terminal dibidir, ve tansiyon ölçümü yalnız değeri değil, sancak-iskele dengesini göstermek için alınır.
1. Tansiyon Ölçümü: Neden Tahminle Olmaz?
Arma gerginliği "elle çekip bakılan" bir şey değildir. Doğru tansiyon, telin kopma yükünün belirli bir yüzdesi olarak hesaplanır (tipik olarak %15-20 aralığı, tekne ve arma tipine göre). Ölçüm cihazı olmadan yapılan ayar iki hata üretir:
- Gevşek arma: direk hareket eder, teller yorulur, terminallerde metal yorgunluğu hızlanır. Orsada tekne düşer, performans kaybı hissedilir.
- Aşırı gergin arma: yük doğrudan chainplate'e, güverteye ve salma bölgesine biner. Güvertede çökme, chainplate çevresinde sızıntı ve çatlak bu yüzden oluşur.
- Dengesiz tansiyon: iskele-sancak farkı direği eğik tutar; tekne bir kontrada iyi, diğerinde kötü gider. En sık ve en kolay düzeltilen bulgudur.
LOOS & Co. tansiyon ölçer ile her tel ölçülür, değerler kaydedilir, iskele-sancak dengesi karşılaştırılır ve üretici tavsiyesine göre değerlendirilir. Rapor, sayısal değer içerir; "arma gergin görünüyor" değil.
2. Kontrol Noktaları
Sabit arma
- Tel: kopan lifler (özellikle terminal çıkışlarında), korozyon lekesi, kink (kalıcı bükülme).
- Terminaller: 30× büyüteçle çatlak araması: swage terminalde çatlak, yenileme sebebidir.
- Toggle ve pimler: aşınma, eğilme, kilit teli eksikliği.
- Liftin gövdesi ve dişleri: korozyon, dişlerde zorlanma izi.
Direk ve bum
- Direk dibi: alüminyum direkte ayak korozyonu (özellikle güverteden geçen direklerde), drenaj tıkanıklığı.
- Salyangoz, ray, kandilisa çıkışları: çatlak başlangıcı en çok delik çevrelerinde olur.
- Çarmık plakaları (tang) ve kaynak/perçin bölgeleri.
- Bum bağlantısı, kicker/vang tutunma noktaları.
Güverte tarafı
- Chainplate çevresinde sızıntı izi, tuz lekesi, laminatta yumuşama: sesleme çekici ile kontrol.
- İç tarafta tavan ve dolap lekeleri; gerekirse boroskopla kapalı bölme kontrolü.
- Direk dibi taşıyıcısı ve iç destek yapısı.
Hareketli arma ve donanım
- Halatlarda UV yorgunluğu, kılıf aşınması, sonlandırma durumu.
- Sarma sisteminde tutukluk, yatak sesi, halat sarma düzeni.
- Vinç bakımı: içeride kuruma, mandal yorgunluğu, tork davranışı.
3. Arma Ne Zaman Yenilenir?
| Durum | Genel yaklaşım |
|---|---|
| Yaş | Tel arma için genellikle 10-12 yıl; yoğun kullanımda ya da sıcak iklimde daha erken |
| Terminalde çatlak | Tek bir çatlak bile yenileme sebebidir; arma, en zayıf halkası kadar güçlüdür |
| Kopan lif | Tespit edildiği anda ilgili tel değişir; komşu teller de incelenir |
| Sigorta talebi | Çoğu poliçe belirli yaş üstü armada rapor ya da yenileme ister |
| Uzun seyir öncesi | Açık deniz geçişi planlanıyorsa yaş sınırına gelmiş arma yenilenir |
Sık Sorulan Sorular
4. Arma kontrolü ve tansiyon ölçümü
Her tel ölçülür, değerler kaydedilir, iskele-sancak dengesi karşılaştırılır.
5. İlgili Sayfalar
Bu sayfa SurveyYat tarafından hazırlanmıştır: ABYC PROFESSIONAL MEMBER, 149 GT Yat Kaptanı, Türk Loydu Alım-Satım Sörveyi Sertifikası, MSGSÜ Yat Tasarımı Sertifikası. Son güncelleme: Eylül 2026.
Kapsam: Sörvey tahribatsızdır, sökme yapılmaz; ayrıntısı sörvey türleri sayfasında.
Bu konuda sahada sık gördüğümüz bulgular
- Tel terminalinde kılcal çatlak: Alt çarmıh terminalinin boynunda, büyüteçle görülen boyuna kılcal çatlak.
Bu konuda devam edin
- Dümen ve yatak yenileme: Boşluk ölçümünden kabule.
- Arma ve direk yenileme: Karar verileri ve yenilemenin sırası.