Çelik ve alüminyum teknelerde sörveyin merkezinde tek bir soru vardır: sac ne kadar kaldı? Kompozit teknede nem ve delaminasyon neyse, metal teknede korozyon kaybı odur. Gözle görülen pas, buzdağının görünen kısmıdır; asıl bilgi ultrasonik kalınlık ölçümüyle elde edilir.
Metal teknede en riskli bölgeler, ulaşılamayan iç hacimlerdir. Dışarıdan bakıldığında sac temiz görünür; kayıp neredeyse her zaman içeriden, ulaşılamayan yerden başlar.
Bu yüzden ultrasonik ölçüm tek noktadan değil ızgara planına göre alınır ve orijinal kalınlıkla karşılaştırılır. Tek bir okuma, teknenin durumunu değil o noktanın durumunu anlatır.
1. Ultrasonik Kalınlık Ölçümü Nasıl Yapılır?
Prob, temizlenmiş yüzeye jel ile temas ettirilir; ses dalgasının sacın arka yüzünden dönüş süresi kalınlığa çevrilir. Tek nokta bir şey söylemez; anlam, ölçüm ızgarasından ve orijinal kalınlıkla karşılaştırmadan doğar.
- Yüzey hazırlığı: boya ve pas tabakası ölçüm noktalarında temizlenir; kalın boya yanlış okuma verir.
- Izgara planı: gövde bölgelere ayrılır; her bölgede belirli aralıklarla ölçüm alınır. Nokta sayısı tekne boyuna göre 80-300 arasındadır.
- Kritik bölgelerde sıklaştırma: sintine hattı, tank altı, su hattı bandı, şaft çıkışı, iskandil kuyusu, güverte-gövde birleşimi.
- Karşılaştırma: ölçülen değer, orijinal sac kalınlığına (inşa dosyası ya da bozulmamış bölge referansı) göre yüzde kayıp olarak yazılır.
- Haritalandırma: değerler bölge krokisine işlenir; raporda ısı haritası gibi okunur.
2. Kabul Edilebilir Kayıp Nedir?
| Kayıp | Değerlendirme | Ne yapılır |
|---|---|---|
| %0-10 | Normal yaşlanma | Kayıt altına alınır, izlenir |
| %10-20 | Dikkat bölgesi | Sıklaştırılmış ölçüm; boya-koruma sistemi gözden geçirilir |
| %20-25 | Sınır | Yapı mühendisi/klas görüşü; bölgesel yenileme planı |
| %25 üzeri | Yapısal risk | Sac yenileme (kesme-kaynak) gerekir |
Bu eşikler genel kabul aralıklarıdır; klaslı teknelerde klas kuruluşunun kendi kriteri esastır. Raporda hem ham değer hem yüzde kayıp verilir; yorum değişse de sayı değişmez.
3. Çeliğe Özgü Kontrol Noktaları
- Sintine hattı: içeriden biriken su ve tuz, korozyonu içten başlatır. Dışarıdan sağlam görünen sac, içten incelmiş olabilir.
- Tank altları ve tank çevresi: erişimi zor, ölçümü kritik; boroskopla görsel doğrulama yapılır.
- Su hattı bandı: ıslanma-kuruma döngüsü ve mekanik temas (usturmaça, iskele) bu bandı yorar.
- Kaynak dikişleri: 30× büyüteçle çatlak araması; kaynak ısısının etkilediği bölgede (HAZ) korozyon hızlanır.
- Katodik koruma: anot sayısı, konumu ve tüketim hızı; çinko referans elektrotla koruma potansiyeli ölçülür.
- Boya sistemi: epoksi kalınlığı ve bütünlüğü; çelik teknede boya bir kozmetik katman değil, korozyon bariyeridir.
4. Alüminyuma Özgü Riskler
Alüminyum, çelikten farklı davranır: pas yapmaz ama galvanik korozyona ve oyuklanmaya (pitting) çok daha duyarlıdır.
- Karışık metal temasları: paslanmaz cıvata, bronz vana ya da bakır kablo pabucunun alüminyumla doğrudan teması hızlı kayıp yaratır; izolasyon gerekir.
- Kaçak akım: marina elektriği ve tekne içi kaçaklar alüminyum gövdede birkaç ayda ciddi hasar verebilir. Referans elektrot ölçümü burada zorunludur.
- Oyuklanma (pitting): yüzeyde küçük ama derin çukurlar; ortalama kalınlık iyi çıksa bile lokal derinlik yapıyı tehdit eder. Ölçüm ızgarası bu yüzden sıklaştırılır.
- Antifouling uyumu: bakır bazlı antifouling alüminyum gövdede kullanılmaz; kullanılmışsa bu başlı başına bir bulgudur.
5. Raporda Ne Yer Alır?
- Bölge krokisi ve ölçüm noktalarının haritası
- Her noktanın ham kalınlık değeri (mm) ve orijinale göre yüzde kaybı
- En düşük değerli 10 nokta ve konumları
- Katodik koruma potansiyeli ölçümü ve anot değerlendirmesi
- Kaynak ve HAZ bölgesi gözlemleri, fotoğraflarla
- Bölgesel yenileme gerekiyorsa yaklaşık alan (m²) ve maliyet aralığı
Satıcıysanız: elinizde güncel bir kalınlık haritası varsa, alıcının en büyük belirsizliğini baştan kaldırırsınız; bu doğrudan fiyata yansır.
Sık Sorulan Sorular
6. Kalınlık haritası çıkaralım
Ultrasonik ölçüm, bölge krokisi ve katodik koruma değerlendirmesiyle birlikte raporlanır.
7. İlgili Sayfalar
Bu sayfa SurveyYat tarafından hazırlanmıştır: ABYC PROFESSIONAL MEMBER, 149 GT Yat Kaptanı, Türk Loydu Alım-Satım Sörveyi Sertifikası, MSGSÜ Yat Tasarımı Sertifikası. Son güncelleme: Eylül 2026.
Kapsam: Sörvey tahribatsızdır, sökme yapılmaz; ayrıntısı sörvey türleri sayfasında.
Bu konuda devam edin
- Kaynak muayenesi: Prosedür, kaynakçı ve muayene yöntemleri.
- Çelik ve alüminyum inşa: Malzemeye göre inşanın kritik noktaları.