Çelik, dayanıklı ve onarımı kolay bir yat malzemesidir; darbeye karşı affedicidir ve dünyanın hemen her limanında kaynak yapılabilir. Karşılığında ağırdır ve korozyonla sürekli mücadele ister. Başarılı bir çelik inşa, bu mücadelenin tasarım aşamasında kazanılmasıdır.
Ne zaman çelik?
- Uzun seyir ve keşif yatları; buz, mercan ya da iskele çarpması riski olan kullanım.
- Ağırlığın hız kadar önemli olmadığı deplasmanlı tekneler.
- Uzak bölgelerde onarılabilirliğin öncelik olduğu projeler.
Çelikte kritik noktalar
- Korozyon tasarımı
- Su tutan köşeler, kapalı ve ulaşılamayan bölmeler tasarımda önlenir; her iç bölmeye boya ve muayene için erişim bırakılır.
- Boya sistemi
- Kumlama, astar ve kat sistemi; iç yüzeyler dış yüzeyler kadar önemlidir.
- Yoğuşma ve yalıtım
- Çelik gövde içeride yoğuşma yapar; yalıtım ve havalandırma olmadan iç yüzeyde korozyon başlar.
- Çarpılma
- Kaynak sırası ve ısı girdisi; ince saçta dalgalanma macunla kapatılırsa ağırlık artar.
- Farklı metaller
- Paslanmaz ve bronz bağlantıların çelikle temasında galvanik korozyon; yalıtım ve katodik koruma.
Neden çelik?
Çelik, darbeye ve aşınmaya karşı dayanıklı, onarımı dünyanın birçok yerinde yapılabilen bir malzemedir. Bu yüzden uzun yol, keşif ve yoğun kullanım için tasarlanan teknelerde sık tercih edilir. Buna karşılık ağırdır ve korozyona karşı sürekli koruma ister. Çelik teknenin ömrünü, malzemeden çok boya sisteminin ve iç yüzeylerin bakımı belirler.
Korozyon nerede başlar?
Çelik teknede korozyon çoğu zaman görünmeyen yerlerde başlar: yalıtımın arkasında, sintinede suyun biriktiği köşelerde, zincir dolabında ve güverte donanımının altında. İç yüzeylerin boya sistemi, havalandırma ve yoğuşmanın önlenmesi bu yüzden dış boya kadar önemlidir. Sörveyde bu bölgelerde ultrasonik kalınlık ölçümü yapılır ve özgün kalınlıkla karşılaştırılır.
Yalıtım ve yoğuşma
Çelik gövde ısıyı iyi iletir; iç yüzeyde yoğuşma kaçınılmazdır. Yalıtım, çelik yüzeye iyi yapışmalı ve arkasında nem tutmamalıdır. Yalıtımın arkasında kalan boya sistemi, yalıtım uygulanmadan önce kontrol edilir; sonradan bu yüzeylere ulaşmak çok zordur.
Katodik koruma
Çelik teknede anotların sayısı, yeri ve malzemesi tasarımda belirlenir. Anotların düzenli değişimi ve gövde potansiyelinin ölçülmesi, su altındaki korozyonu kontrol altında tutar.
Dolgu ve ağırlık
Çelik gövdenin dış yüzeyinin düzgün görünmesi için kullanılan dolgu, ağırlık ekler ve zamanla çatlayabilir. Kaynak ve kaplama kalitesi iyi olan bir gövde daha az dolgu gerektirir.
Sörveyde çelik tekne
Çelik teknenin sörveyi, büyük ölçüde ultrasonik kalınlık ölçümüne dayanır. Ölçümler gövde boyunca bir ızgara hâlinde alınır ve kaydedilir; böylece bir sonraki sörveyde her levha tek tek karşılaştırılabilir. Kalınlığın özgün değere göre ne kadar azaldığı, onarım gerekip gerekmediğini gösterir. İç tarafta boya sisteminin durumu, sintine köşeleri ve yalıtımın arkası ayrıca incelenir.
Bakım alışkanlığı
Çelik teknede küçük bir boya hasarı hemen kapatılır; açıkta kalan çelik yüzey kısa sürede pas yapar ve pas, boyanın altında yayılır.
Yanında küçük bir rötuş boyası taşıyan ve onu zamanında kullanan bir sahip, bir sonraki karaya almada çok büyük bir işten kurtulur. Bu alışkanlık, çelik teknenin ömrünü en ucuz yoldan uzatır.
Ölçüm ızgarası her sörveyde aynı noktalardan tekrarlanır.
Değişim böylece kolayca görülür ve onarım zamanında planlanır.