Deniz testi (sea trial), alım öncesi sörveyin ikinci yarısıdır ve karada görülemeyen her şeyi ortaya çıkarır: motorun yük altındaki davranışı, titreşim, şanzıman, dümen donanımı, aletler ve yelken sistemi. Karada "iyi görünen" bir tekne, denizde bambaşka konuşur.
Deniz testinde en çok bilgi, motorun tam yüke çıktığı ilk beş dakikada değil, o yükte kaldığı yirminci dakikada gelir. Isınma eğrisi orada yataylaşır ya da yataylaşmaz.
Kaptanlıktan kalan bir alışkanlık: gaz açılırken sadece göstergelere değil, egzoz suyuna da bakılır. Debinin düşmesi çoğu zaman sıcaklık göstergesinden önce fark edilir.
1. Soğuk Çalıştırma
Motor soğukken çalıştırılmalıdır: satıcı tarafından önceden ısıtılmış motor, marş davranışını ve ilk duman rengini gizler. Bakılacaklar: marş süresi, ilk ateşleme dumanı (mavi = yağ, beyaz = su/yanmamış yakıt, siyah = aşırı yakıt), rölanti dengesi, anormal ses.
2. Kademeli Yük ve Maksimum Devir
- Devir kademeli artırılır; her kademede sıcaklık, yağ basıncı ve şarj takip edilir.
- Motor üretici maksimum devrine ulaşabiliyor mu? Ulaşamaması pervane hatası, kirli karina, yakıt beslemesi ya da motor yorgunluğu anlamına gelir.
- Maksimumda birkaç dakika: sıcaklık kararlı mı, egzozdan su akışı düzenli mi, duman var mı?
- Egzoz sesinde değişim, titreşim artışı ve şanzımandan gelen ses kaydedilir.
3. Şanzıman ve Manevra
İleri-geri geçişlerde gecikme, sarsıntı ya da kaçırma var mı? Rölantide ileri takıldığında tekne hareket ediyor mu (kavrama sağlığı)? Dar alanda manevra, ankraj vinci ve baş pervanesi (varsa) test edilir.
4. Dümen ve Otopilot
Dümende boşluk, sertlik ya da tek yöne çekme; yardımcı dümen sistemi varsa devreye alınması. Otopilot rotayı tutuyor mu, düzeltme hareketleri aşırı mı? Uzun rotada otopilot arızası ciddi bir işletme maliyeti kalemidir.
5. Aletler ve Elektronik
- Sonda, log, rüzgâr aletleri; gerçekçi değer veriyor mu?
- Plotter, radar, AIS, VHF: DSC testi ve anten kontrolü.
- Seyir ışıkları, korna, sintine alarmları.
- Jeneratör yük altında; klima ve buzdolabı çalışırken voltaj davranışı.
6. Yelkenli İçin Ek Kalemler
- Yelkenlerin açılıp toplanması; sarma sisteminde tutukluk.
- Farklı rüzgâr açılarında armanın davranışı, direk hareketleri, salma-gövde bölgesi.
- Vinçlerin çalışması, halatların durumu, tramola testi.
- Motor-yelken geçişinde denge, dümen yükü.
7. Test Sırasında Kaydedilen Değerler
| Değer | Neden kayıt edilir |
|---|---|
| Maksimum devir (RPM) | Pervane uyumu ve motor sağlığı |
| Seyir devri ve hızı | Gerçek menzil ve tüketim hesabı |
| Motor sıcaklığı | Soğutma devresinin durumu |
| Yağ basıncı | Motor iç aşınma göstergesi |
| Şarj akımı / voltaj | Alternatör ve akü grubunun sağlığı |
| Titreşim ve ses gözlemi | Şaft hizası, pervane, yatak durumu |
8. Deniz Testinde Sık Çıkan Sorunlar
- Maksimum devre ulaşamama: en sık bulgu; pervane hatası ya da kirli karina çoğu zaman sebeptir, ama motor yorgunluğu da olabilir.
- Devirle artan titreşim: şaft hizası ya da pervane dengesi.
- Yükte sıcaklık yükselmesi: eşanjör tıkanıklığı, impeller yorgunluğu, deniz suyu devresi.
- Şanzımanda gecikme: kavrama ya da hidrolik seviye sorunu.
- Otopilotun rotayı tutamaması: pusula kalibrasyonu ya da tahrik ünitesi.
Sık Sorulan Sorular
9. Deniz testli sörvey planlayalım
Kara ve deniz kapsamı birlikte; ölçüm değerleri ve fotoğraflarla raporlanır.
10. İlgili Sayfalar
Bu sayfa SurveyYat tarafından hazırlanmıştır: ABYC PROFESSIONAL MEMBER, 149 GT Yat Kaptanı, Türk Loydu Alım-Satım Sörveyi Sertifikası, MSGSÜ Yat Tasarımı Sertifikası. Son güncelleme: Eylül 2026.
İndirilebilir formlar
Bu süreçte kullandığımız formlar kayıt istemeden indirilir ve doldurulabilir.
Bu konuda devam edin
- Değerler nasıl yorumlanır?: Devir kademelerinde okunan değerler ve duman renginin anlamı.