Teknede yangının en sık başladığı yer elektrik tesisatıdır. İkinci sırada, kimsenin fark etmediği bir şey gelir: kaçak akımın metali yemesi. İkisi de sessizdir, ikisi de yıllar içinde büyür ve ikisi de gözle bakınca görünmez.
Bu sayfa, sörveyde elektrik sisteminin nasıl değerlendirildiğini anlatır: hangi ölçüm, neden alınır ve çıkan sayı ne anlama gelir.
1. DC Sistemi: Aküden Yüke
Teknenin omurgası 12 veya 24 volttur. Burada arıza yavaş gelir: bir bağlantı ısınır, direnç artar, daha çok ısınır.
| Ölçülen | Neye bakılır |
|---|---|
| Akü grubu ve iç direnç | Kapasite testi ve iç direnç ölçümü; grup içindeki akülerin birbirine yakınlığı. Bir akü bozuksa grubun tamamı kısa sürede takip eder. |
| Alternatör şarj performansı | Çalışır durumda gerilim ve akım; şarj profilinin akü tipine uygunluğu. |
| Şarj cihazı ve devre ayrımı | Marş ve servis gruplarının ayrılması, diyot/DC-DC kullanımı. |
| Kablo kesiti ve gerilim düşümü | Uzun hatlarda kesit yetersizse gerilim düşer, akım artar, kablo ısınır. ABYC E-11 kritik devrelerde %3, diğerlerinde %10 sınırını esas alır. |
| Sigorta ve devre koruması | Her devrenin korumalı olması; sigortanın kablo kesitine göre seçilmesi; kabloyu değil sigortayı korumak yaygın hatadır. |
| Akü ana sigortası | Artı kutba en fazla 18 cm mesafede olması beklenir; korumasız kalan bu kısa hat tekne yangınlarının bilinen başlangıç noktasıdır. |
| Bağlantı ve terminaller | Yükseltgenme, gevşeklik, lehim yerine sıkma, ısı izi. Termal kamera yük altında bunu gösterir. |
2. AC Sistemi: Marina Bağlantısı
220 V teknede karadakinden farklı davranır: gövde iletken, ortam ıslak, kaçak akım suya geçer.
- Kaçak akım rölesi (RCD): var mı, çalışıyor mu, doğru yerde mi. Test düğmesi yeterli değildir; tetikleme süresi ölçülür.
- Topraklama sürekliliği: yeşil hattın panodan cihaza kadar kesintisiz olması.
- Galvanik izolatör / izolasyon trafosu: marina toprağından gelen galvanik akımı kesen bileşen; varlığı ve sağlamlığı kontrol edilir.
- Polarite ve nötr-toprak ayrımı: tersine bağlantı ya da teknede nötr-toprak köprüsü, ölümcül kaçak akım üretir.
- Kaçak akım ölçümü: True RMS pens ampermetre ile toprak hattındaki akım ölçülür. Sıfıra yakın olmalıdır.
- Priz ve kablo durumu: marina kablosunun ucu, ısı izi ve yanık; en sık atlanan kalem.
3. Suya Geçen Akım: Sessiz Hasar
Teknedeki bir kaçak, suya geçtiğinde iki sonuç doğurur: metal aksam beklenenden hızlı erir ve yüzenler için tehlike oluşur.
| Ölçüm | Anlamı |
|---|---|
| Gümüş/gümüş klorür referans elektrot | Su içindeki gövde potansiyeli ölçülür. Çelikte −850 mV'tan negatif olması beklenir; alüminyumda −950 ile −1100 mV aralığı esastır. |
| Anot tüketim hızı | Bir sezonda biten anot, normal koruma değil kaçak akım işaretidir. |
| Şaft ve pervanede aşınma | Beklenenden hızlı aşınma, çoğu zaman bir elektrik sorununun görünen yüzüdür. |
| Bonding (eşpotansiyel) hattı | Su altı metallerinin ortak hatta bağlanması; kopuk bir bağlantı o parçayı tek başına kurban eder. |
Ayrıntı için katodik koruma ölçümü sayfasına bakabilirsiniz.
4. Termal Kamera: Yük Altında Bakmak
Elektrik arızası ısıyla haber verir. Kapalı pano soğukken normal görünür; asıl bilgi yük altında alınır.
- Pano açık, devreler çalışır durumdayken sıcaklık taraması yapılır.
- Komşu terminaller arasında beklenmedik sıcaklık farkı, gevşek bağlantıya işaret eder.
- Alternatör, inverter ve şarj cihazı çalışırken ayrıca görüntülenir.
- Bulgu fotoğrafla ve sıcaklık değeriyle rapora girer.
5. Sık Çıkan Bulgular
- Sigortasız uzatma: sonradan eklenen cihaz, mevcut bir devreye sigortasız bağlanır.
- Kesit uyumsuzluğu: ince kabloya büyük sigorta; kablo, sigorta atmadan yanar.
- Karışık kablolama: renk kodu tutmayan, etiketsiz tesisat. Arıza anında kimse ne olduğunu bilmez.
- Ev tipi malzeme: karada kullanılan priz, klemens ve kablo; tuzlu ortamda kısa sürede bozulur.
- Nemli ortamda bağlantı: sintine hizasında yapılan ek, ısı büzüşmesiz ve yalıtımsız.
- Eksik galvanik izolatör: marina toprağı üzerinden gelen akım, anotları hızla tüketir.
- Akü havalandırması: kurşun asit akülerin bulunduğu hacimde havalandırma yoksa hidrojen birikir.
6. Yaşa Göre Ne Beklenir?
| Tesisat yaşı | Öne çıkan |
|---|---|
| 0-8 yıl | Montaj kaynaklı eksikler, sonradan eklenen cihazların bağlanma biçimi. |
| 8-15 yıl | Akü grubu ömrü, terminal yükseltgenmesi, şarj cihazı ve inverter yaşı. |
| 15-25 yıl | Kablo yalıtımının sertleşmesi, pano bileşenlerinin ömrü, eklenmiş devrelerin birikmesi. |
| 25+ yıl | Tesisatın tümünün değerlendirilmesi gündeme gelir; parça onarım çoğu zaman ekonomik değildir. |
7. Rapora Ne Yazılır?
Elektrik bulguları diğer bulgularla aynı sınıflandırmayla verilir: A: seyir emniyetini doğrudan etkileyen, giderilmeden denize çıkılmaması gereken; B: planlı onarım; C: izlenecek. Her bulgu fotoğrafla, ölçüm değeriyle ve ilgili standart maddesiyle birlikte yazılır.
Kapsam ve ücret için sörvey hesaplayıcıya bakabilir, teknenin başka bir limana götürülmesi gerekiyorsa transfer hesaplayıcıyı kullanabilirsiniz.
Gerçek bir müşteri raporundan (96 sayfa) alınmıştır. Tekne adı, marka/model, rapor no, gövde ve motor numaraları, yer, tarih ve kişiler gizlenmiştir. Rapordan daha fazla sayfa
8. Akü, kaçak akım ve seyir elektroniği kontrolü
Bu sörvey; tekne akü kontrolü, kıyı elektriğinde kaçak akım ölçümü ve seyir elektroniği kontrolünü kapsar. Akü bankasının kapasitesi yük altında ölçülür, şarj sistemi (alternatör, şarj cihazı, güneş paneli) kontrol edilir, kıyı bağlantısında kaçak akım ve topraklama denetlenir.
Seyir elektroniğinde plotter, radar, otopilot, VHF ve AIS çalıştırılarak denenir; bağlantı ve beslemeler termal kamerayla taranır. Bulgular tekne ekspertizi raporunda ayrı bölüm olarak yazılır.
Sık Sorulan Sorular
Kapsam: Sörvey tahribatsızdır, sökme yapılmaz; ayrıntısı sörvey türleri sayfasında.
Bu konuda sahada sık gördüğümüz bulgular
- Isınan elektrik bağlantısı: Termal kamerada ana akü şalterinin bir kutbu çevresinden belirgin sıcak.
- Sonradan eklenmiş sigortasız hat: Sonradan eklenmiş cihazlar için ev tipi kablo ve bağlantı klemensleriyle, sigortasız çekilmiş hat.
- Kıyı elektriğinde kaçak akım: Kıyı elektriği bağlıyken toprak hattında ölçülen sürekli akım.
Bu konuda devam edin
- AC ve kıyı elektriği: Kaçak akım rölesi, kutuplama ve galvanik izolatör.
- Elektriksel ölçümler: Şarj, tüketim, kaçak, akü ve ısınan bağlantılar.
İlgili Sayfalar
Tekne bilgilerini ve gözlemlediğiniz belirtileri yazın; kapsamı birlikte belirleyelim.
💬 WhatsApp 📝 Yazılı teklif 📞 +90 501 5 SURVEY