Sörvey raporları teknenin o günkü durumunu yazar. Ama teknelerin çoğu, kusurdan değil alışkanlıktan hasar görür. Aşağıdakiler kural kitabından değil, sahadan: kaptanlıkta ve sörveyde tekrar tekrar karşılaşılan durumlar ve bunların ucuz çözümleri.
Ortak nokta: bu sayfadaki maddelerin neredeyse tamamı, olmadan önce birkaç dakika ve birkaç yüz lira ile önlenebilir. Olduktan sonra maliyeti bunun on-yüz katıdır.
1. Bağlama ve Halat
Bağlama halatı iskota halatı değildir. Bu, marinada en sık yapılan ve en pahalıya mal olan hatadır.
- Üç örgülü naylon kullanın. Bağlama halatı esneyerek yükü sönümler. Örgülü polyester iskota halatı esnemez; dalga ya da rüzgâr yükü doğrudan babaya ve güverte donanımına biner. Ana sonuç: koparılmış baba, çatlamış güverte laminatı.
- Halat çapı: kaba kural olarak her 3 metre tekne boyu için 1 mm çap. 12 m tekne → 14-16 mm. İnce halat kopar, aşırı kalın halat esnemez.
- Yıpranma noktası: halat kılavuzdan (fairlead) geçtiği yerde yıpranır. Deri veya hortum takviyesi birkaç yüz liradır; kopan halatın bedeli teknedir.
- Yay (spring) halatları: tekneyi ileri-geri hareketten koruyan asıl halatlar bunlardır. Baş ve kıç halatı tek başına yeterli değildir.
- Uzunluk: gelgit ve rüzgâr basıncı için pay bırakın; gergin bağlanan tekne, esneme payı olmadığı için donanımı zorlar.
- Yılda bir çevirin. Halatı baştan sona ters çevirmek, yıpranma noktasını değiştirir ve ömrünü ikiye katlar.
2. Demirleme
- Yanınıza kimi alacağınızı seçin. Kendi boyunuza ve tipinize yakın teknelerin yanına demirleyin. Bir 12 m yelkenli ile 20 m motoryat rüzgârda ve akıntıda farklı salınır; gece dönen rüzgârda çarpışma bu farktan doğar.
- Zincir boyu: zincirde iyi havada derinliğin en az 5 katı, kötü havada 7-10 katı. Zinciri kısa salıp "tuttu" demek, rüzgâr dönene kadar geçerlidir.
- Demir attıktan sonra geri tornistan verin. 1200-1500 devirde 20-30 saniye. Tuttuğunu kıyıdaki iki sabit noktayı hizalayarak doğrulayın.
- Snubber kullanın. Zincire bağlanan esnek naylon halat, yükü ırgattan alır. Irgat bir kaldırma makinesidir, bağlama elemanı değildir.
- Demir alarmı kurun. Telefondaki basit bir uygulama, gece sürüklenmeyi fark etmenizi sağlar.
- Dip yapısını bakın. Çamur ve kum tutar; kaya ve deniz çayırı (posidonia) tutmaz, üstelik posidonia koruma altındadır.
3. Fırtına Öncesi: Otuz Dakikalık İş
Meteoroloji uyarısı geldiğinde tekneye gidilip yapılacaklar. Sırayla:
| Yapılacak | Neden |
|---|---|
| Sprayhood ve bimini kapatılır | Açık kalan bezler rüzgârda yelken görevi görür; hem kendileri yırtılır hem iskeletini ve bağlandığı güverteyi söker. Fırtınadan sonra en sık görülen hasar budur. |
| Sarma yelken emniyete alınır | Sarma halatına bir tur fazla verilir ve kilitlenir. Açılan bir cenova, birkaç dakikada parçalanır ve armayı zorlar. |
| Güverte boşaltılır | Bidon, sandalye, fener, güneşlik minderi; uçan her şey hem kaybolur hem komşu tekneye zarar verir. |
| Halatlar ikiye çıkarılır | Her yöne ikinci halat; biri koparsa diğeri tutar. Yıpranma noktalarına takviye konur. |
| Usturmaçalar kontrol edilir | Sayıları ve yükseklikleri; alçak kalan usturmaça işe yaramaz. |
| Sintine ve pompa denenir | Yağmur suyu güverteden içeri sızabilir; pompanın çalıştığı önceden bilinmelidir. |
| Akü şarjı kontrol edilir | Elektrik kesilirse otomatik sintine pompası aküden çalışır. |
| Dip vanaları kapatılır | Tekneden ayrılırken tuvalet, lavabo ve klima vanaları kapalı bırakılır. |
4. Elektrik ve Yangın
- Marina elektriğini ayırın. Uzun süre gitmeyecekseniz şebekeyi kesin. Şebeke bağlı bırakılan teknede galvanik korozyon hızlanır; izolasyon transformatörü yoksa bu kaçınılmazdır.
- Uzatma kablosu tam açılsın. Sarılı kalan makara ısınır. Makara yangını marina yangınlarının bilinen sebeplerindendir.
- Lityum dönüşümü yaptıysanız şarj cihazı, alternatör ve koruma elemanlarının kimyaya uygun olduğundan emin olun: ayrıntı burada.
- Yangın söndürücü erişilebilir olsun. Dolabın dibindeki söndürücü yok sayılır. Yılda bir manometre kontrol edilir, beş yılda bir dolum yapılır.
- Motor dairesine söndürücü deliği varsa kapağı açmadan müdahale edebilirsiniz. Kapağı açmak alevi besler.
5. Su Alma ve Dip Vanaları
- Her dip vanasının yanına ahşap tapa. Boyuna uygun konik tapa, vanaya iple bağlı dursun. Hortum patladığında aranacak vakit olmaz.
- Çift kelepçe. Su hattının altındaki her hortumda iki paslanmaz kelepçe; ABYC H-27 gereği ve sörveyde bakılan ilk şeylerden biri.
- Vanaları çevirin. Ayda bir açıp kapatmak, sıkışmayı önler. Sıkışmış vana acil durumda kapanmaz.
- Sintine pompası tek savunma değildir. Pompa kapasitesi sızıntıyı geçiyorsa zaman kazanırsınız; geçmiyorsa hemen yardım çağrılır: acil sorunlar sayfasına bakın.
- Şaft salmastrasına elle dokunun. Seyirden sonra sıcaksa ayarı bozuktur; ılık normaldir.
6. Motor Alışkanlıkları
- Soğuk motoru yüklemeyin. İlk beş dakika rölantide. Soğuk yüklenen motorda silindir aşınması hızlanır.
- Sürekli düşük devir zararlıdır. Uzun süre düşük devirde çalışan dizelde kurum birikir.
- Deniz suyu filtresini her seyirden önce bakın. Poşet, yosun ya da naylon bir dakikada motoru aşırı ısıtır.
- Kayışın gerginliği: başparmakla 10 mm esnemeli. Gevşek kayış hem şarj etmez hem devirdaimi zayıflatır.
- Yakıtı dolu bırakın. Kışın yarım tank, iç yüzeyde yoğuşma ve su demektir; dizelde mikrobiyal üremenin başlangıcı.
- Egzozdan su gelmiyorsa derhal durdurun. Otuz saniye içinde impeller gider, iki dakikada egzoz hortumu erir.
7. Arma ve Yelken
- Gözle kontrol, elle kontrol. Ayda bir terminallerde çatlak, tellerde kopma, cıvadra ve sarma sisteminde tutukluk aranır. Arma sörveyi bunu ölçüyle yapar.
- Kopma terminalden başlar. Tel armanın ömrü 10-12 yıldır; kopmaların çoğu telin ortasında değil, terminal ağzında olur.
- Emniyet teli ve bant: her mapa pimi bantlanır; bantsız pim açılır.
- Yelkeni güneşte bırakmayın. UV, yelken bezinin bir numaralı düşmanıdır; sarma yelkende koruyucu şeridin sağlamlığı kontrol edilir.
- Salmastra ve fal: kullanılmayan faller içeri alınır; direkte çarpan fal hem gürültü hem aşınmadır.
8. Kışlama ve Uzun Süre Bırakma
- Havalandırma açık. Kapalı tekne küflenir. Örtü altında hava dolaşımı bırakılır; bu, ahşapta ve döşemede fark yaratır.
- Örtü gövdeye değmesin. Sürtünen örtü jelkotu aşındırır ve su biriktirir.
- Su sistemini boşaltın. Donma riski olan bölgede tank, hidrofor ve boru hatları boşaltılır.
- Akü: ya sökülüp şarjlı ortamda saklanır ya da akıllı şarj cihazına bağlanır. Boş bırakılan kurşun-asit akü sülfatlanır.
- Güverte suyu: frengiler kontrol edilir; tıkalı frengi, biriken suyla güverteyi zorlar ve donmada çatlatır.
- Ayrıntı için kışlama rehberi.
9. Sigorta ve Belge Alışkanlıkları
- Seyir bölgesini okuyun. Poliçenin kapsadığı alan dışına çıkmak, teminatı fiilen askıya alır. Farklı bölgeye gidecekseniz önceden yazılı teyit alın.
- Fotoğraf arşivi tutun. Her sezon başı ve sonu, tekneyi sistematik fotoğraflayın. Hasar anında "önceden var mıydı" tartışmasını bitiren şey budur.
- Fatura biriktirin. Yapılan her iş, hem sigortada hem satışta belgedir. Belgesiz bakım, yapılmamış sayılır.
- Bağlama sözleşmesini okuyun: özellikle rehin hakkı ve sorumluluk maddelerini: marina sözleşmesi.
10. Misafir ve Mürettebat
- Kısa brifing: can yeleği nerede, yangın söndürücü nerede, telsiz nasıl çalışır, dümene kim geçer. Beş dakika sürer.
- Tek kural: güvertede yürürken bir el daima tekneye. Denize düşmelerin çoğu fırtınada değil, sakin havada dikkatsizlikten olur.
- Gece seyrinde emniyet kemeri. Tek başına vardiyada jackline ve emniyet kemeri tartışmaya açık değildir.
- Yakıt ve su hesabı: planlanan menzilin üçte bir fazlası kuralı; üçte biri gidiş, üçte biri dönüş, üçte biri yedek.
11. Konfor: Küçük Şeyler
- Usturmaça kılıfı gövdeyi çizmez ve kirletmez; çıplak usturmaça yazın jelkota yapışır.
- Güneşlik, klimadan ucuzdur. İyi bir tente kabin sıcaklığını belirgin düşürür.
- Nem alıcı: kapalı dolapta küçük bir nem tutucu, küf kokusunu tamamen keser.
- Sessizlik: falleri direkten uzaklaştırmak, marinadaki en iyi komşuluk davranışıdır.
- Yedek anahtar: güvendiğiniz birinde dursun, kapısı kilitli kalıp açılamayan tekne sayısı sanılandan fazladır.
12. Bu Sayfa Neden Var?
Sörvey, teknenin durumunu ölçer. Ama iyi bakılan bir teknede ölçülecek kusur azalır. Yukarıdakilerin çoğu, sörveyde bulgu olarak karşımıza çıkan şeylerin önlenebilir hâlidir.
Teknenizin mevcut durumunu görmek isterseniz durum sörveyi, başka bir limana götürmek gerekiyorsa kaptanlı teslim seyri sayfalarına bakabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Bağlama halatı üç örgülü naylondur ve esneyerek yükü sönümler. İskota halatı örgülü polyesterdir, esnemesi için tasarlanmamıştır. Bağlamada iskota halatı kullanıldığında dalga ve rüzgâr yükü doğrudan babaya ve güverte laminatına biner.
Kaba kural: her 3 metre tekne boyu için 1 mm çap. 12 metre tekne için 14-16 mm uygundur. İnce halat kopar, aşırı kalın halat esneme kabiliyetini kaybeder.
Tamamı zincir demir hattında iyi havada derinliğin en az 5 katı, kötü havada 7-10 katı zincir verilir; derinliğe baş makara ile su yüzü arasındaki yükseklik de eklenir. Halat ağırlıklı hatta oran daha yüksek tutulur. Demir attıktan sonra 1200-1500 devirde 20-30 saniye tornistan verip tuttuğunu kıyıdaki iki sabit noktayı hizalayarak doğrulayın.
Farklı boy ve tipteki tekneler rüzgâr ve akıntıda farklı salınır. Yelkenli ile motoryat yan yana demirlediğinde rüzgâr döndüğünde salınım farkı çarpışmaya yol açabilir.
Sprayhood ve biminiyi kapatmak. Ardından sarma yelken emniyete alınır ve güverte boşaltılır.
Uzun süre şebekeye bağlı kalan teknede galvanik korozyon hızlanır. İzolasyon transformatörü yoksa tekneden ayrılırken şebekeyi kesmek en doğrusudur.
Hortum patladığında tapa aramaya vakit olmaz. Her vananın yanında, boyuna uygun konik ahşap tapa iple bağlı durmalıdır. Su hattı altındaki her hortumda ayrıca iki paslanmaz kelepçe bulunur.
Sürekli düşük devirde çalışan dizelde kurum birikir. Deniz ve trafik uygunsa seyir sonunda birkaç dakika yüksek devir bunu temizler. Soğuk motorda ise ilk beş dakika rölantide kalmalıdır.
Dolu bırakın. Yarım tankta iç yüzeyde yoğuşma olur; biriken su dizelde mikrobiyal üremenin başlangıcıdır.
Her sezon başı ve sonu sistematik fotoğraf, hasar anında "bu önceden var mıydı" tartışmasını bitirir. Sigorta süreçlerinde en güçlü belgelerden biridir.
İlgili Sayfalar
Teknede Acil SorunlarSu alma, yangın, motor arızasıKışlama RehberiKarada ve denizde kışlamaArma SörveyiTansiyon ve terminal kontrolüMarina SözleşmesiRehin hakkı ve sorumlulukTekne SigortasıSeyir bölgesi ve teminatOnarım RehberiBulgudan işe: doğru onarımYaygın Tekne KusurlarıSörveyde en sık çıkanlarSörvey HesaplaDurum sörveyi için teklif
Teknenizin durumunu görmek ister misiniz?
Durum sörveyi, teknenin bugünkü hâlini ve öncelik sırasını yazılı olarak verir.
💬 WhatsApp 📝 Yazılı teklif 📞 +90 501 5 SURVEY