Deniz testi bir gezinti değil, bir ölçüm oturumudur. Motor soğukken başlar, devir kademe kademe yükseltilir ve her kademede aynı değerler okunur. Değerler tek başına değil, üreticinin verileriyle, iki motor arasındaki farkla ve devir yükselirken nasıl değiştikleriyle anlam kazanır.
Soğuk çalıştırma
Motor önceden ısıtılmamış olmalıdır. İlk otuz saniyede marş süresi, ilk duman rengi ve rölantinin oturması izlenir; ısıtılmış motor bu bilgileri gizler. Satıcıdan sörvey gününden önce motoru çalıştırmaması istenir.
Devir kademelerinde okunanlar
- Hız
- GPS'ten okunur ve devirle birlikte kaydedilir. Aynı devirde beklenenden düşük hız; kirli karina, yanlış pervane ya da aşırı yükü gösterebilir.
- Tam devir
- Motor, üreticinin tam yük devrine ulaşmalıdır. Ulaşamıyorsa pervane seçimi, tekne yükü ya da motor gücü sorgulanır.
- Soğutma sıcaklığı
- Termostat değerinde kararlı kalmalıdır. Uzun seyirde yavaş yavaş yükselen sıcaklık, tıkanmaya başlamış eşanjör ya da yorulmuş deniz suyu pompası belirtisidir.
- Yağ basıncı
- Üreticinin rölanti ve seyir değerleriyle karşılaştırılır. Isındıkça belirgin düşen basınç ayrıca incelenir.
- Egzoz dirseği ve şanzıman
- Lazer termometreyle okunur. İki motor arasındaki belirgin fark, sorunun hangi tarafta olduğunu gösterir.
- Titreşim
- Devire göre ölçülür. Belirli bir devirde artan titreşim şaft hizası, takoz ya da pervane balansına işaret eder.
- Kabin sesi
- Karşılaştırma içindir; aynı devirde iki motor arasında ya da önceki raporlarla farkı önemlidir.
Duman rengi ne söyler?
- Siyah
- Yanmamış yakıt: aşırı yük, hava filtresi, turbo ya da enjektör. Tam devirde kısa süreli hafif siyahlık olabilir; sürekli olması değildir.
- Mavi
- Yağ yanıyor: segman, supap keçesi ya da turbo keçesi. Kompresyon ve blowby ölçümü istenir.
- Beyaz
- Soğuk çalıştırmada kısa süre normaldir. Isındıktan sonra süren beyaz duman yanma odasına su girdiğini gösterebilir.
Diğer denemeler
İleri-geri vites geçişi, dümen tam iskele-tam sancak süresi, acil stop ve alarmlar, pilot ve seyir cihazları, bow thruster, jeneratör yük altında, yelkenlide yelken ve vinçler. Seyir sırasında sintineye su girip girmediği ve şaft kovanı ayrıca izlenir.
Değerler nasıl kaydedilir?
Ölçümler, devir kademelerine göre düzenlenmiş bir tabloya yazılır: rölanti, ara devirler, seyir devri ve tam devir. Her satırda hız, soğutma sıcaklığı, yağ basıncı, egzoz dirseği ve şanzıman sıcaklığı, titreşim ve kabin sesi yer alır. İki motorlu teknede her motor için ayrı sütun tutulur; farklar tabloda hemen görünür. Aynı tablo yıllar sonra tekrar doldurulduğunda, teknenin nasıl yaşlandığını gösteren bir referans olur.
Değerlerin kaydedildiği koşullar da not edilir: deniz durumu, rüzgâr, teknedeki kişi sayısı, yakıt ve su seviyesi. Aynı tekne dolu tankla ve boş tankla farklı hız yapar; koşulu yazılmamış bir hız değeri karşılaştırma için kullanılamaz.
İki motorlu teknede farkı okumak
Motoryatlarda iki motor çoğu zaman aynı yaşta ve aynı saatlerdedir; bu yüzden birbirleri için en iyi referanstır. Aynı devirde birinin soğutma sıcaklığının belirgin yüksek olması, o tarafın eşanjörüne ya da deniz suyu pompasına bakılmasını gerektirir. Egzoz dirseği sıcaklığında fark, soğutma suyu akışını gösterir. Tam devre ulaşmada fark ise yakıt sistemi, turbo ya da pervane kaynaklı olabilir. Sörveyde fark tespit edilir ve raporda gösterilir; kök nedenin bulunması çoğu zaman motor teknisyeninin işidir.
Yelkenlide deniz testi
Yelkenlide motor testi daha kısa sürer, ama yelken ve arma yük altında görülür. Orsa seyrinde armanın davranışı, rüzgâr altı çarmıhlarda gevşeme, dümendeki his ve teknenin rüzgâra ne kadar çabuk döndüğü izlenir. Yelkenlerin açılıp sarılması, camadan vurulması ve vinçlerin çalışması denenir. Seyir sırasında sintineye su girip girmediği ve salma birleşimi çevresi ayrıca kontrol edilir.
Testten hemen sonra
Motorlar durdurulmadan önce ve durdurulduktan hemen sonra makine dairesi termal kamerayla taranır; sıcak bağlantılar, egzoz hattında ısınan noktalar ve sızıntılar bu anda en belirgindir. Sintine yeniden kontrol edilir, motor çevresinde yağ ya da soğutma sıvısı izi aranır.
