İkinci el tekne alımında “tek bir sörvey yöntemi her tekneye uyar” düşüncesi büyük bir yanılgıdır. Teknenin gövde malzemesi; sörveyörün kullanacağı cihazları, kontrol noktalarını ve potansiyel risk analizini belirler. IIMS ve ABYC standartlarında, gövde türlerine göre özelleşmiş sörvey süreçlerini aşağıda detaylandırıyoruz.

1. GRP (Fiberglas) Tekne Sörveyi: Ozmos ve Delaminasyon

Dünyadaki teknelerin büyük çoğunluğu cam takviyeli plastikten (GRP) üretilir. Bu teknelerde sörveyörün en büyük odak noktası “kompozit sağlığı”dır.

  • Ozmos Testi: Dijital nem ölçer cihazlar (Moisture Meter) ile gövde içindeki nem oranları haritalandırılır. Jelkot altındaki su kabarcıkları ve hidroliz belirtileri aranır.
  • Delaminasyon Kontrolü: Gövde katmanlarının birbirinden ayrılıp ayrılmadığını anlamak için akustik vuruş testi (Percussion Test) uygulanır.
  • Stres Çatlakları: Özellikle arma bağlantıları ve koç boynuzu gibi yük binen noktalardaki mikroskobik çatlaklar yapısal zayıflık belirtisi olarak incelenir.

2. Çelik ve Alüminyum (Metal) Tekne Sörveyi: Korozyon ve Sac Kalınlığı

📖 İlgili YazıKomisyonculuktan Denizcilik Danışmanlığına: Yat Brokerlığının Tarihsel Evrimi4 dk okuma →

Metal teknelerde en büyük düşman oksidasyon ve galvanik korozyondur. Görünüşteki boya tabakası yanıltıcı olabilir.

  • Ultrasonik Kalınlık Ölçümü (UT): Sacın iç kısmındaki korozyonu tespit etmek için ultrasonik cihazlarla gövde genelinde yüzlerce noktadan kalınlık ölçümü yapılır. Orijinal değerin %20’sinden fazla kayıp ciddi bir risk kabul edilir.
  • Katodik Koruma Analizi: Tutya (anot) sisteminin durumu ve teknedeki kaçak akım testleri yapılır.
  • Kaynak Kontrolleri: Gövde ek yerlerindeki kaynakların bütünlüğü ve çatlak olup olmadığı denetlenir.

3. Ahşap Tekne Sörveyi: Geleneksel Ustalık ve Modern Tanı

Ahşap tekneler (Gulet, lamine yatlar vb.) en yüksek uzmanlık gerektiren gruptur. Ahşap yaşayan bir malzeme olduğu için kondisyonu hızla değişebilir.

  • Nem ve Mantarlaşma: Ahşabın içindeki nem oranı ölçülür. “Kuru çürüme” (dry rot) tespiti için ahşabın sertliği ve dokusu kontrol edilir.
  • Kalafat ve Saplama Kontrolü: Tahta aralarındaki kalafatların durumu ve gövdeyi bir arada tutan metal saplamaların korozyon seviyesi incelenir.
  • Kurt Yenikleri: Özellikle sıcak sularda (Ege ve Akdeniz) görülen Teredo Navalis (gemi kurdu) hasarları aranır.

4. Karbon Fiber ve Kevlar (Kompozit) Tekne Sörveyi: Yüksek Teknoloji

📖 İlgili YazıTekne Değerleme Aracı1 dk okuma →

Yüksek performanslı yelkenliler ve lüks motoryatlarda kullanılan bu malzemeler, çıplak gözle görülemeyen darbe hasarlarını gizleyebilir.

  • Termal Kamera İncelemesi: Gövde içindeki yapısal boşluklar veya nem sızıntıları termal görüntüleme ile tespit edilir.
  • Akustik Emisyon: Yapıdaki mikroskobik lif kopmaları özel dinleme cihazlarıyla analiz edilebilir.