Tekne tesisatı, bir teknenin konforunu belirleyen en temel unsurdur ancak aynı zamanda en sık arıza çıkaran sistemdir. Surveyyat.com okuyucuları için hazırlanan bu sözlük; su, atık, gaz ve sintine sistemlerini kapsayan teknik bir rehberdir.
1. Tatlı Su ve Hijyen Sistemleri
Hidrofor: Tanktaki tatlı suyu musluklara ve duşlara basınçlı bir şekilde ileten pompadır. Musluk açıldığında basınç düşer ve hidrofor otomatik olarak devreye girer.
Genleşme Tankı (Accumulator Tank): Hidroforun hemen çıkışına takılan, içinde hava kesesi bulunan küçük tanktır. Tesisattaki basınç dalgalanmalarını emerek hidroforun sürekli açılıp kapanmasını (darbeli çalışmasını) engeller ve pompanın ömrünü uzatır.
Boyler (Water Heater): Teknenin sıcak su tankıdır. Genellikle iki yollu çalışır: Motor çalışırken motorun soğutma suyuyla veya sahil elektriğine bağlıyken içindeki elektrikli rezistansla suyu ısıtır.
Gri Su: Lavabo ve duşlardan gelen, tuvalet atığı içermeyen atık sudur. Bazı modern teknelerde bu su ayrı bir tankta toplanır veya doğrudan dışarı tahliye edilir.
2. Tuvalet ve Atık Su (Siyah Su) Sistemleri
Siyah Su: Tuvaletten gelen atık sudur. Çevre yasaları gereği bu suyun doğrudan denize boşaltılması yasaktır ve “Pis Su Tankı”nda depolanması gerekir.
Maceratör (Parçalayıcı): Tuvalet kağıdı ve katı atıkları parçalayarak sıvı hale getiren ve tanka veya tahliye hattına pompalayan cihazdır. Tıkanmaların en büyük sebebi yanlış kullanım (yabancı madde atılması) dır.
Üç Yollu Vana (Y-Valve): Atık suyun rotasını belirleyen vanadır. Atığın pis su tankına mı yoksa (uygun denizlerde) doğrudan dışarı mı gideceğini seçmenizi sağlar.
Koku Filtresi (Venting Filter): Pis su tankının havalandırma hattına takılan, dışarıya kötü koku çıkmasını engelleyen karbon içerikli filtredir.
3. Sintine ve Tahliye Sistemleri
Sintine (Bilge): Teknenin iç tabanı ile dış gövdesi arasında kalan, suların toplandığı en alt boşluktur. Buranın kuru olması tekne sağlığının en büyük göstergesidir.
Sintine Otomatiği (Float Switch): Sintinede su yükseldiğinde pompayı otomatik çalıştıran şamandıradır. Sörveyörler bu sistemin akü şalteri kapalıyken bile çalışıp çalışmadığını mutlaka kontrol eder.
Çekvalf (Non-Return Valve): Suyun tesisat içinde sadece tek yöne gitmesini sağlayan mekanizmadır. Sintine pompası durduğunda hortumdaki suyun tekrar sintineye geri dolmasını engeller.
4. Güvenlik ve Geçiş Elemanları
Deniz Suyu Giriş Vanası (Seacock): Motor soğutma suyu, tuvalet veya mutfak için denizden su alan veya dışarı atan, gövde üzerindeki vanalardır. Korozyona dayanıklı bronz veya özel polimerden üretilirler.
Hortum Kelepçesi: Tesisat hortumlarını vanalara veya pompalara sabitleyen metal halkalardır. Denizcilikte güvenlik için su hattı altındaki bağlantılarda her zaman çift kelepçe kullanılması önerilir.
Gaz Dedektörü: Tekne mutfağında (galley) olası LPG/Bütan gazı kaçaklarını tespit eden cihazdır. Gaz havadan ağır olduğu için dedektör sensörü sintineye yakın en alt seviyeye yerleştirilmelidir.
5. Sörveyör Gözüyle Tesisat Kontrolü
Sörvey sırasında tesisatta şu noktalar “hayati risk” olarak işaretlenir:
- Vanalarda Korozyon (Yeşerme): Vananın metalik özelliğini yitirdiğini ve her an kırılabileceğini gösterir.
- Sintinede Yağ İzi: Motor veya şanzıman kaçaklarının habercisidir.
- Hortumlarda Sertleşme/Çatlama: Zamanla özelliğini yitiren hortumlar yüksek basınçta patlayabilir.
