Islak egzoz, motorun soğutma suyunu egzoz gazıyla birlikte dışarı atan sistemdir. Arızası iki yönlü tehlikelidir: su geri dönüp motora girebilir, gaz da tekne içine sızabilir. Sörveyde dirsekten çıkışa kadar tüm hat izlenir.
Hattın parçaları
- Karışım dirseği
- Soğutma suyunun egzoz gazına katıldığı nokta. İçten tuz ve karbonla daralır, zamanla delinir.
- Egzoz hortumu
- Islak egzoz için üretilmiş, üzerinde bu kullanım yazan hortum olmalıdır. Sertleşme, çatlak ve ısı izi aranır.
- Su kilidi (susturucu)
- Motor durduğunda hattaki suyu tutar. Çatlak ve bağlantı sızıntısı kontrol edilir.
- Kuğu boynu ve çıkış
- Hattın su hattının üzerine yükselip inen bölümü ve gövde çıkışı; denizin geri girmesini önler.
- Sifon kesici
- Dirsek su hattına yakın ya da altındaysa, deniz suyunun motora geri sifonlanmasını önler. Tıkanmış sifon kesici görünüşte çalışır ama işlevini yapmaz.
Sörveyde neye bakılır?
- Dirsek dışında tuz kristali, pas ve sızıntı izi.
- Hortum tipi, yaşı ve her bağlantıda çift kelepçe.
- Hortumun sıcak yüzeylere değip değmediği ve ısıdan renk değiştirmiş bölgeler.
- Deniz testinde dirsek ve hortum sıcaklığı: lazer termometre ve termal kamerayla.
- Makine dairesinde is ya da egzoz kokusu; yatak bölümlerinde karbonmonoksit dedektörü.
Sahada sık gördüğümüz
- Egzoz dirseğinde korozyon: Karışım dirseğinin dışında tuz kristalleri ve pas; deniz testinde dirsek sıcaklığı yüksek.
Sifonlanma nasıl olur?
Motor durduğunda, deniz suyu pompasından egzoz dirseğine giden hatta su kalır. Dirsek su hattına yakın ya da altındaysa, bu su deniz seviyesine göre yer değiştirmeye çalışır ve dirsekten egzoz manifolduna, oradan silindirlere doğru ilerleyebilir. Bu durum en çok motorun uzun süre durduğu ya da teknenin dalgada yattığı zamanlarda görülür. Silindire su girmiş bir motor çalıştırılmaya çalışıldığında ciddi hasar görebilir. Sifon kesici bu yüzden, dirseğin konumu nedeniyle gerekli olduğu teknelerde küçük ama hayati bir parçadır.
Uyarı işaretleri
- Motorun zor çalışması ya da ilk çalışmada beyaz duman.
- Yağ çubuğunda sütlü görünüm ya da yağ seviyesinin artması.
- Egzoz çıkışından normalden az su gelmesi.
- Makine dairesinde is, egzoz kokusu ya da hortumda ısıdan renk değişimi.
Egzoz dirseğinin ömrü
Karışım dirseği, sıcak egzoz gazıyla deniz suyunun buluştuğu yer olduğu için teknenin en hızlı yıpranan parçalarından biridir. İçte tuz ve karbon birikir, geçiş daralır ve sonunda metal delinir. Delinme dışarıdan her zaman görülmez; bu yüzden dirsek belirli aralıklarla sökülüp içi kontrol edilir ve gerektiğinde değiştirilir. Sörveyde dışarıdan görülen tuz izi, pas ve deniz testinde okunan sıcaklık, bu kontrolün zamanının gelip gelmediğini gösterir.
Jeneratörün egzozu
Jeneratörler de çoğu zaman ıslak egzozla çalışır ve aynı riskleri taşır. Jeneratör sık çalıştırılan teknelerde, özellikle gece çalışıyorsa, egzoz hattının sızdırmazlığı ve yatak bölümlerindeki karbonmonoksit dedektörü ayrıca önem kazanır.
Kışlamada egzoz
Kışlamada motor soğutma devresi boşaltılır ya da donmaya karşı korunur; egzoz hattındaki su kilidi de boşaltılır. Uzun beklemede egzoz çıkışının tıkanması ya da içine su girmesi önlenir. Sezon başında ilk çalıştırmada egzozdan suyun düzenli gelip gelmediği, motor çalışır çalışmaz kontrol edilir.
Egzoz çıkışından gelen suyu her çalıştırmada kontrol etmek, en basit ve en etkili alışkanlıktır.