İstanbul'dan Ege'ye ya da Ege'den İstanbul'a giden her transfer, dünyanın en yoğun su yollarından ikisinden ve arasındaki Marmara'dan geçer. Rota kısa görünür; zorluğu mesafede değil, trafik, akıntı ve rüzgârdadır.
Boğazlarda seyir
- Trafik
- Büyük gemiler trafik ayrım düzeninde seyreder; küçük tekne kendi yönünün sancak tarafında, trafik hattının dışında kalır. Karşıdan karşıya geçiş gerekiyorsa trafiğe dik açıyla ve kısa sürede yapılır.
- Telsiz
- Boğazlardaki gemi trafik hizmetinin ilgili sektör kanalı dinlenir; çağrıya yanıt verilir.
- Akıntı
- Yüzey akıntısı genellikle Karadeniz'den Marmara'ya, Marmara'dan Ege'ye doğrudur; dar kesimlerde hızlanır, kıyıya yakın ters akıntılar oluşur. Akıntıya karşı seyirde süre ve yakıt artar.
- Vapur ve küçük tekneler
- Şehir hatları vapurları ve balıkçılar sık ve hızlı geçer; gündüz geçiş tercih edilir.
Marmara
- Rüzgâr: kuzeydoğudan esen poyraz ve güneybatıdan gelen lodos; lodos kısa ve sert dalga yapar.
- Gemi demir yerleri: büyük gemilerin bekleme alanları rotadan geçerken hesaba katılır.
- Balıkçı ağları: özellikle gece seyirde dikkat ister.
- Sığınaklar: rota üzerinde hava bozarsa girilebilecek limanlar önceden belirlenir.
Planlama
- Hava penceresi. Poyraz ya da lodosun bastığı günler seçilmez.
- Akıntıyla zamanlama. Boğaz geçişleri akıntı ve gün ışığına göre planlanır.
- Yakıt. Akıntıya karşı seyir hesaba katılır; yakıt ikmal noktaları belirlenir.
- Ara duraklar. Gerekirse Marmara'da bir gece konaklama.
Boğaz'da akıntı
İstanbul Boğazı'nda yüzey akıntısı genel olarak Karadeniz'den Marmara'ya, yani kuzeyden güneye doğrudur. Akıntının hızı Boğaz'ın dar ve kıvrımlı bölümlerinde belirgin artar; kıyıya yakın bazı yerlerde ise ters akıntılar oluşur. Kuzeye doğru çıkan bir tekne için akıntı, hızı ciddi ölçüde düşürür; yakıt ve süre planlaması buna göre yapılır. Güçlü güney rüzgârları akıntının davranışını değiştirebilir.
Gemi trafiği
Boğaz ve Marmara, büyük gemilerin yoğun geçtiği sulardır. Büyük bir gemi, küçük bir teknenin varlığını geç fark edebilir ve çabuk manevra yapamaz. Bu yüzden yat, trafik ayrım düzeninin dışında, kıyıya uygun mesafede seyreder; ana şeridi geçmek gerektiğinde bunu en kısa yoldan ve dik açıyla yapar. Telsiz, geçiş boyunca bölgenin trafik hizmeti kanalında dinlemede tutulur.
Kurallar
Boğazlardan geçişte uygulanan kurallar ve raporlama gereklilikleri zaman zaman güncellenir. Geçişten önce güncel kurallar ilgili trafik hizmetinden ya da liman başkanlığından teyit edilir.
Marmara'nın havası
Marmara'da kuzeyli poyraz ve güneybatılı lodos, kısa ve dik dalga oluşturabilir. Kış aylarında hava daha hızlı değişir ve sığınak limanlarının yerini önceden bilmek önem kazanır. Çanakkale Boğazı'nda da güçlü akıntı ve yoğun trafik aynı dikkati gerektirir.
Boğazda nöbet
Geçiş gündüz, iyi görüşte ve akıntıyla uyumlu bir saatte planlanır. Ekip, geçiş boyunca iki kişiyle nöbet tutar; biri tekneyi kullanırken diğeri trafiği ve telsizi izler.
Gece geçişi
Gece Boğaz ve Marmara geçişi, gemi ışıklarını, kıyı ışıklarını ve seyir işaretlerini birbirinden ayırmayı zorlaştırır. Bu yüzden deneyimli bir ekip ve iyi çalışan bir AIS ve radar olmadan gece geçişi önerilmez. Mümkünse geçiş gün ışığında tamamlanacak şekilde kalkış saati ayarlanır; gerekiyorsa bir marinada beklenir.
Geçişten önce motor, yakıt, soğutma ve dümen kontrol edilir; Boğaz'da bir arıza, açık denizdeki bir arızadan çok daha hızlı tehlikeye dönüşebilir.