Sörvey teknenin durumunu gösterir; belgeler ise teknenin kim olduğunu. İkisi birbirini tutmuyorsa sorun teknede değil, işlemdedir. Belgeleri sörveyden önce istemek, sahada tekne ile kâğıdı karşılaştırmayı mümkün kılar.
Kimlik ve mülkiyet
- Tescil belgesi (ruhsatname): tekne adı, sahibi, boyutları ve motor bilgisi. Sahadaki tekneyle karşılaştırılır.
- Gövde numarası (HIN/CIN): kıç aynanın sancak üst köşesindeki 14 haneli numara. Belgedeki numarayla aynı olmalıdır.
- Satıcının yetkisi: tekne şirket adınaysa imza yetkisi; vekâletle satılıyorsa vekâletname.
- Haciz, rehin ya da ipotek kaydı: teknenin kayıtlı olduğu liman başkanlığından güncel kayıt istenir.
Uygunluk ve teknik belgeler
- CE / RCD uygunluk beyanı ve üretici plakası: tasarım kategorisi, azami kişi ve yük.
- Motor seri numaraları ve servis kayıtları: saat, yağ değişimi, çark ve kayış değişimleri tarihli olmalı.
- Bakım ve refit faturaları: özellikle osmoz, arma, motor ve elektrik işleri.
- Son sörvey raporu: varsa, o rapordaki bulguların giderilip giderilmediği sahada kontrol edilir.
- Can salı, yangın söndürücü ve gaz sistemi servis belgeleri.
Sigorta ve geçmiş
Güncel poliçe, hasar geçmişi ve onarım belgeleri istenir. Charter geçmişi olan teknede kullanım yoğunluğu ve bakım düzeni ayrıca sorulur.
Yabancı bayraklı tekne
Transitlog, bayrak ülkesindeki tescil belgesi ve AB teknelerinde KDV durumunu gösteren belge. KDV durumu, teknenin AB sularında kullanımını doğrudan etkiler.
Dikkat edilecek işaretler
- Numara tutmuyor
- Gövdedeki HIN ile belgedeki numara farklıysa işlem durdurulur ve kaynağı açıklanana kadar ilerlenmez.
- Servis kaydı yok
- Motor saati yüksek ama kayıt yoksa kompresyon ve blowby ölçümü istenir.
- Satıcı yetkisiz
- Tekne başkası adına kayıtlıysa yetki belgesi görülmeden kapora verilmez.
- Onarım belgesiz
- Gövdede onarım izi var ama belgesi yoksa bölge nem ve sesleme ile ayrıca incelenir.
Belgeler ne zaman istenir?
Belgeleri sörvey gününden önce istemek, sahada zaman kazandırır. Tescil belgesi ve gövde numarası elde olduğunda, sörveyör ilk saatte kıç aynadaki numarayı belgeyle karşılaştırır. Motor seri numaraları ve servis kayıtları önceden görülmüşse, deniz testinde hangi değerlere ayrıca bakılacağı bilinir.
Satıcı belgeleri paylaşmakta isteksizse, bunun bir nedeni vardır ve nedenini sormak alıcının hakkıdır. Belgesi olmayan bir iş raporda "doğrulanamadı" olarak geçer; bu bir kusur hükmü değil, bilginin eksik olduğunun kaydıdır.
Servis kayıtlarını okumak
Servis kaydı, teknenin nasıl yaşadığının hikâyesidir. Birkaç şeye dikkat etmek yeterlidir:
- Düzenlilik: yağ ve filtre değişimleri belirli aralıklarla mı yapılmış, yoksa yıllarca boşluk var mı?
- Motor saati: kayıtlardaki saatler birbirini tutuyor mu? Saatin geri gittiği bir kayıt açıklama gerektirir.
- Tekrarlayan iş: aynı parça kısa aralıklarla birkaç kez değiştirilmişse, kök neden henüz bulunmamış olabilir.
- Büyük onarımlar: osmoz tedavisi, salma sökümü, motor revizyonu gibi işlerin faturası ve yapan firma.
Yurt dışından alınan teknede
Tekne başka bir ülkede kayıtlıysa belgeler o ülkenin diline ve kayıt sistemine göre farklı görünür. Bayrak ülkesindeki tescil belgesi, satıcının adına kayıtlı olduğunu gösteren güncel kayıt ve AB teknelerinde KDV durumunu gösteren belge temel üçlüdür. Türkiye'deki yabancı bayraklı teknede transitlog da istenir. Yabancı dildeki belgelerin hukuki kontrolü için bir denizcilik avukatına danışmak, özellikle yüksek bedelli alımlarda iyi bir tercihtir.
Teslim günü teslim alınacaklar
- Tüm anahtarlar, kilit ve kasa şifreleri.
- Kullanım kılavuzları ve ekipman garanti belgeleri.
- Envanter listesi: yelkenler, tender, emniyet donanımı, yedek parçalar.
- Elektrik ve tesisat şemaları, varsa.
Tekne bir şirkete aitse ya da vekille satılıyorsa
Birçok tekne bir şirket adına kayıtlıdır. Bu durumda satışı imzalayan kişinin şirketi temsil yetkisi olduğu, güncel bir yetki belgesiyle gösterilmelidir. Tekne vekâletle satılıyorsa, vekâletnamenin satış yetkisini açıkça içerdiği ve süresinin dolmadığı kontrol edilir. Broker aracılığıyla yapılan alımlarda brokerın satıcıdan yazılı satış yetkisi olup olmadığı sorulur. Bu kontroller sörveyin değil, işlemin güvenliği içindir; ama sörvey gününe kadar tamamlanmış olmaları, sonraki adımları hızlandırır.