Yelkenler yelkenli teknenin motorudur ve motor gibi yaşlanır. Sörveyde yelkenlerin genel durumu, kullanım ömrü ve emniyetle ilgili kusurları okunur; ayrıntılı kumaş ölçümü ise yelken ustasının işidir.
Neye bakılır?
- Kumaş
- Güneşle zayıflamış ve sertleşmiş bölgeler, yırtık ve yama; kumaşın elde yıpranmışlığı.
- Dikişler
- Güneş gören kenarlarda iplik çürümesi; en sık kusurdur.
- Sürtünme
- Gurcata, çarmıh ve cunda değdiği yerlerde aşınma.
- Köşeler
- Mandar, iskota ve karula köşelerinde takviye ve halkalar.
- Balen cepleri ve orsa ipi
- Cep uçları ve orsa ipinin ayarı.
- Güneş koruması
- Sarmalı cenovada güneş koruma şeridinin durumu.
- Camadan
- Camadan noktaları, halkaları ve camadan donanımı.
Deniz testinde
- Yelkenler basılır ve sarılır; sarma sistemi ve mandarlar denenir.
- Rüzgârda yelkenin formu ve kaçaklığı gözlenir.
- Camadan vurularak düzen denenir.
Sınırı
Karada rüzgârlı havada yelkenler tamamen açılamayabilir; bu durumda inceleme sarılı hâlde ve açılabilen kadarıyla yapılır ve raporda belirtilir. Kumaşın yapısal dayanımı yelken ustasının değerlendirmesiyle netleşir.
Yelken bezinin yaşlanması
Yelken bezi, güneş, tuz ve sürekli yük altında zamanla yaşlanır. Güneşe maruz kalan bölgelerde bez sertleşir ya da gevşer, dikişler zayıflar. Yaşlanmış bir yelken biçimini kaybeder: rüzgârda torbalanır, teknenin orsaya çıkma yeteneği azalır ve kullanım zorlaşır. Sörveyde bezin elde bıraktığı his, rengi ve ışığa tutulduğunda görülen incelmeler not edilir.
Dikişler ve takviyeler
Yelkenin en çok yük alan yerleri köşeleridir: iskota, karula ve baş köşeleri. Bu bölgelerdeki takviyeler, halkalar ve dikişler özellikle incelenir. Güneşe açık kalan dikiş iplikleri çoğu zaman bezin kendisinden önce yıpranır; kopmuş bir dikiş hattı, küçükken onarıldığında ucuz bir iştir.
Sarma sistemleri
Sarmalı cenoa ve sarmalı ana yelken sistemlerinde, sarma düzeninin rahat çalışması, yataklar ve halat ayrıca kontrol edilir. Sarılı dururken güneşe açık kalan kenarı koruyan UV şeridi, yıprandığında yenilenmelidir; aksi hâlde yelkenin kendisi zarar görür.
Camadan ve kontrol halatları
Camadan halatları, makaralar ve stoperler denenir; kötü havada ilk ihtiyaç duyulan donanım budur. Camadanın kolay ve güvenle vurulabilmesi, teknenin emniyetinin bir parçasıdır.
Seyirde görülen kusurlar
Yelkenler açılıp sarılır, farklı rüzgâr açılarında biçimleri gözlenir. Torbalanma, kenarlarda titreşim ve dikişlerde açılma bu sırada en kolay görülür.
Bakım
Yelkenlerin sezon sonunda tatlı suyla yıkanıp kurutularak saklanması ve küçük onarımların hemen yaptırılması, ömürlerini belirgin uzatır.
Değerlendirmede
Yeni bir yelken takımı büyük bir maliyettir; bu yüzden yelkenlerin yaşı ve durumu, bir yelkenlinin değerinde ağırlık taşır ve rapor bunları açıkça yazar. Yelkencinin yaptığı ayrıntılı bir inceleme gerekirse, bu ayrıca önerilir. Bir yelkenin onarılabilir mi yoksa değiştirilmesi mi gerektiği, bezin durumuna ve yelkenin biçimini koruyup korumadığına göre belirlenir.
Depolama
Yelkenler ıslak katlanıp kapalı bir dolapta bırakılırsa küf ve renk atması başlar. Kışın yelkenlerin sökülüp kuru ve havadar bir yerde saklanması, bezin ömrünü korur ve rüzgârda sarılı yelkenin çırpınarak yıpranmasını da önler.
Sezon başında her yelken bir kez açılıp gözden geçirilir: köşeler, dikişler, UV şeridi ve latalar. Bu kısa kontrol, denizde kötü havada ortaya çıkacak bir yırtığı limanda yakalamanın en ucuz yoludur ve yelkencinin iş yükünün az olduğu dönemde onarımı mümkün kılar.
Küçük onarım, büyük değişimi geciktirir.