Uzun transferde tekne gece gündüz yol alır; güvenliği, her saatte güvertede dinlenmiş ve dikkatli birinin olmasına bağlıdır. Vardiya düzeni, bu dikkati günlerce sürdürmenin yoludur.
Yaygın düzenler
- İki kişilik ekip
- Kısa ve sık nöbetler; gece daha kısa, gündüz daha uzun. Yorgunluk hızlı birikir, bu yüzden uzun rotada iki kişi sınırdır.
- Üç kişilik ekip
- Her kişi nöbetten sonra iki nöbet dinlenir; uzun seyirde en dengeli düzendir.
- Kaptan
- Nöbetin dışında kalıp her an çağrılabilecek şekilde düzenlenebilir.
Gece kuralları
- Güvertede can yeleği ve emniyet halatı.
- Tek başına güverte dışına çıkılmaz.
- Kaptanı uyandırma koşulları önceden yazılı: rüzgâr ya da deniz değişimi, yakın geçen gemi, arıza, herhangi bir şüphe.
Nöbet devri
- Konum ve rota. Plandan sapma var mı?
- Trafik. Görünen ve AIS'teki gemiler.
- Hava. Rüzgâr, deniz ve beklenen değişim.
- Tekne. Motor değerleri, sintine, akü, yelken durumu.
- Seyir defteri. Saat başı kayıt.
Neden düzen?
Uzun bir seyirde en büyük risk çoğu zaman hava ya da tekne değil, yorgunluktur. Yorgun bir ekip, trafiği geç fark eder, kararları gecikir ve küçük hataları büyütür. Vardiya düzeni, teknenin her an dinlenmiş biri tarafından izlenmesini ve ekibin sırayla uyuyabilmesini sağlar. Düzen, kalkıştan önce kurulur ve herkes kendi nöbet saatini bilir.
Tipik düzenler
İki kişilik bir ekipte en yaygın düzen, dörder saatlik ya da gece daha kısa, gündüz daha uzun nöbetlerdir. Üç kişilik ekipte her kişiye iki nöbet arasında daha uzun bir dinlenme düşer; bu, uzun seyirlerde belirgin fark yaratır. Düzen, teknenin boyuna, ekibin deneyimine ve seyrin uzunluğuna göre seçilir; kötü havada nöbetler kısaltılabilir.
Devir kuralları
Nöbet devrederken rota, hız, hava, çevredeki trafik ve dikkat edilmesi gereken her şey kısa ve net olarak aktarılır. Yeni nöbetçi, gözleri karanlığa alışmadan ve durumu kavramadan sorumluluğu almaz. Devir, seyir defterine yazılır.
Kaptanı ne zaman uyandırmalı?
Kalkıştan önce kaptan, nöbetçinin kendisini hangi durumlarda uyandırması gerektiğini açıkça söyler: rüzgârın belirli bir değeri aşması, yaklaşan bir gemi, beklenmedik bir ses ya da alarm, rotadan sapma. Şüpheli her durumda uyandırmak, uyandırmamaktan her zaman daha doğrudur.
Beslenme ve uyku
Düzenli yemek ve yeterli su, nöbet kadar önemlidir. Kötü havada hazır ve kolay yenecek yiyecekler önceden hazırlanır. Nöbet dışındaki ekip, uyuyamasa bile uzanarak dinlenir.
Emniyet
Gece nöbetinde güverteye çıkan herkes can yeleği giyer ve gerektiğinde emniyet kemerine bağlanır; tek başına nöbet tutan kişi, başka birini haber vermeden güverteye çıkmaz.
Seyir defteri
Her saat başı konum, rota, hız, rüzgâr ve barometre değeri seyir defterine yazılır. Bu alışkanlık, nöbetçiyi uyanık tutar ve bir sonraki nöbetçiye durumun net bir resmini verir. Barometrenin birkaç saat içinde hızla düşmesi, havanın bozacağının en güvenilir işaretlerinden biridir ve kaptana haber verilir.
Vardiya düzeni, seyrin ilk gününde ekibe biraz yorucu gelebilir; vücut ikinci ya da üçüncü günde bu ritme alışır. Bu yüzden kısa bir transferde bile düzen baştan uygulanır ve ilk gece herkesin yeterince dinlenmesine özen gösterilir.
Dinlenmiş bir ekip, güvenli bir seyrin temelidir.